Służba bezpieczeństwa i higieny pracy musi zostać powołana w niektórych zakładach pracy. Jej struktura jest uzależniona od liczby zatrudnionych w firmie pracowników. Sprawdź, jakie są zadania służby BHP i kto może w niej zasiąść.
Co to jest służba BHP? To jedna z zakładowych komórek organizacyjnych. W jej składzie może zasiadać jedna osoba lub kilka. Działania jednostki bezpieczeństwa i higieny pracy polegają na doradztwie oraz kontroli. Komórka zajmuje się także profilaktyką, zapobieganiem zagrożeniom i kontroluje zasady BHP w pracy. Stale dąży do poprawy warunków w firmie. Służba BHP w zakładzie pracy musi zostać powołana, jeśli pracodawca zatrudnia przynajmniej jedną osobę. Liczba pracowników narzuca sposób realizacji komórki. Gdzie znajdziemy zasady, na jakich powinna zostać utworzona służba BHP? Rozporządzenie Rady ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby BHP i Kodeks pracy to dokumenty regulujące działanie komórki.
Służba BHP – kto ją zakłada?
Odpowiedzialność za stan BHP w pracy spoczywa w pełni na pracodawcy i to właśnie on musi powołać służbę BHP. Od niego zależy także liczba pracowników, jaka będzie zasiadać w komórce. Jej strukturę należy dostosować do warunków w firmie, takich jak liczba zatrudnionych osób i niebezpieczeństwa występujące na terenie zakładu pracy. Prawo do narzucenia zmian w strukturach ma społeczny inspektor pracy. Może on np. nakazać zwiększenie liczby pracowników służby.
Służba bezpieczeństwa i higieny pracy – zadania
Jak wyżej wspomniano, w ogólnym ujęciu służba BHP w zakładzie pracy zajmuje się kontrolą i doradztwem w zakresie zasad bezpieczeństwa. Jednak dokładne obowiązki służby BHP znajdziemy w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 września 1997 roku. Większość z punktów § 2 ust. 1 skupia się na kontroli stanu BHP w firmie. Warto zaznaczyć, że te zadania dotyczą zarówno pracowników służby BHP, jak i innych zatrudnionych, którzy pełnią funkcje w służbie dodatkowo, a także zewnętrznych pracowników BHP. Uprawnienia służby BHP obejmują:
- Kontrolę: stanu BHP i przestrzegania przepisów BHP nie tylko w zakładzie pracy, lecz także w innych miejscach, w których zatrudnieni wykonują swoje obowiązki.
- Wnioskowanie do pracodawcy o ukaranie pracowników niestosujących się do zasad BHP.
- Wstrzymanie maszyn, które mogą spowodować zagrożenie życia i zdrowia pracowników, a także odsunięcie od pracy zatrudnionego na stanowisku pracy z tą maszyną.
- Odsunięcie od pracy zatrudnionego, który swoich zachowaniem powoduje zagrożenie dla siebie i innych.
- Szczególną kontrolę pod względem zasad bezpieczeństwa i higieny pracy stanowisk obsadzonych przez kobiety w ciąży, kobiety karmiące, pracowników młodocianych, niepełnosprawnych, a także wykonujących pracę zmianową.
- Przekazywanie pracodawcy informacji o wykrytych na terenie zakładu zagrożeniach i doradztwo w kwestii ich usunięcia.
- Minimum raz na rok przeprowadzanie analiz stanu bezpieczeństwa w firmie wraz z propozycjami zapobiegania zagrożeniom i poprawy warunków pracy.
- Zaangażowanie w opracowanie planów korzystnych zmian techniczno-organizacyjnych w sprawie poprawy bezpieczeństwa.
- Pomoc w opracowywaniu zasad, jakie tworzy układ zbiorowy pracy, a także tworzeniu zarządzeń zakładu pracy, regulaminów, instrukcji postępowań i obowiązków pracowników zarządzających przestrzeganiem zasad BHP.
- Pomoc w ustaleniu okoliczności i powodów wypadków w pracy oraz wyciąganie z nich wniosków.
- Ocena ryzyka zawodowego na danym stanowisku pracy.
Gdy w zakładzie została powołana komisja bezpieczeństwa i higieny pracy służba BHP może posiadać także dodatkowe obowiązki prócz tych wymienionych.
Obowiązki pracodawcy wobec służby BHP w firmie
By komórka bezpieczeństwa i higieny pracy mogła realizować swoje zadania, pracodawca zobowiązany jest do przekazywania jej niezbędnych do tego informacji. § 2 ust. 4 rozporządzenia o służbie BHP określa te informacje jako dotyczące:
- stanu środowiska pracy – dane na temat wyników badań dotyczących czynników szkodliwych dla zdrowia, które występują w zakładzie pracy,
- wykorzystywanych w firmie środków na rzecz zapobiegania zagrożeniom BHP, także na poszczególnych stanowiskach pracy,
- rozwiązań planowanych w razie konieczności udzielenia pierwszej pomocy lub reakcji na zagrożenie.
Służba BHP – kwalifikacje przedstawicieli
Zadania służby BHP w zakładzie pracy może także wykonywać pracownik zatrudniony przy innej pracy, a nawet specjalista spoza zakładu pracy. W takim przypadku musi on spełnić wymagania określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy. W § 4 możemy przeczytać, że pracownik służby:
- powinien mieć minimum dyplom technika BHP,
- na wyższym stanowisku musi wykazywać się odpowiednio długim stażem pracy w obszarze BHP,
- jako specjalista spoza zakładu pracy, który nie spełnia wymagań określonych w ust. 2 pkt 3, musi mieć za sobą minimum 5 lat na stanowisku inspektora pracy w Państwowej Inspekcji Pracy.
Za stan bezpieczeństwa w zakładzie pracy odpowiada pracodawca, zatem jeśli zatrudni do służby kogoś z zewnątrz, musi sprawdzić jego kwalifikacje. W przypadku niezapewnienia odpowiednich warunków nie będzie mógł przenieść odpowiedzialności na pracownika służby. Zadania służby BHP w firmie może także pełnić sam pracodawca. Musi jednak zostać przeszkolony w tym zakresie, czyli ukończyć kurs lub seminarium. Powinien także spełnić wymagania dotyczące pracowników BHP.
Stanowiska służby BHP w firmie
Służbę BHP wyróżnia kilka stanowisk. Należy pamiętać, że nawet jeśli kandydat do służby BHP posiada odpowiednie dla danego stanowiska kwalifikacje, to nie upoważniają go one do posiadania tego miejsca pracy. Wyznaczają jedynie możliwość podjęcia zatrudnienia na stanowisku o danej nazwie. Decyzja leży w interesie pracodawcy. Kariera w służbie BHP przewiduje 5 szczebli rozwoju:
- inspektor ds. bezpieczeństwa i higieny pracy musi posiadać minimum dyplom technika BHP,
- starszy inspektor ds. bezpieczeństwa i higieny pracy oprócz minimum zawodu technika BHP musi mieć za sobą 3-letni staż pracy w służbie BHP, albo wyższe wykształcenie w dziedzinie bezpieczeństwa,
- specjalista ds. BHP musi mieć wyższe wykształcenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny i min. 1 rok stażu pracy w służbie BHP,
- starszy specjalista musi mieć wyższe wykształcenie BHP lub studia podyplomowe, a także minimum 3-letni staż pracy w służbie,
- główny specjalista oprócz kierunkowego wykształcenia wyższego obowiązkowo ma mieć 5 lat stażu w służbie.
Przy czym warto zaznaczyć, że kierownik komórki BHP składającej się z wielu osób musi spełniać wymagania dotyczące specjalisty ds. BHP, a pracownik służby BHP w komórce jednoosobowej wymagania inspektora ds. BHP.
Praca w Częstochowie może być bardzo interesująca. To Twoje miasto? Odkryj najlepsze oferty na GoWork.pl
Służba BHP w zakładzie pracy. Ilu powinna liczyć pracowników?
Pracodawca tworzy służbę bezpieczeństwa i higieny pracy, gdy zatrudnia powyżej 100 pracowników. Jeśli zatrudnionych jest mniej, może powierzyć obowiązki służby pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy, albo samodzielnie je wykonać. Jednak należy zaznaczyć, że pracodawca ma do tego prawo tylko, jeśli zatrudnia do 10 pracowników, lub do 20 w przypadku działalności określonej jako nie wyższa niż 3 grupa ryzyka. W przypadku zatrudnienia od 100 do 600 osób pracodawca musi stworzyć komórką składającą się z jednej osoby lub z wielu osób. Przy czym pracownik służby BHP może być zatrudniony jedynie na pół etatu.
Jeśli w firmie pracuje więcej niż 600 osób, powinien zostać zatrudniony przynajmniej 1 pracownik służby BHP na każde 600 osób. Należy zaznaczyć, że ustaloną przez pracodawcę liczbę pracowników służby BHP może zwiększyć właściwy inspektor pracy, jeśli jest to uzasadnione stwierdzonymi zagrożeniami zawodowymi, a nawet może nakazać utworzenie służby BHP.
Komu podlega służba bezpieczeństwa i higieny pracy?
Służba BHP podlega pracodawcy. Jeśli pracodawcę stanowi jednostka organizacyjna, wówczas komórka bezpieczeństwa i higieny pracy podlega osobie zarządzającej jednostką, albo osobie, która wchodzi w skład tego organu i została upoważniona do nadzorowania zasad BHP. Pracownik zatrudniony przy innych pracach pełniący zadania w służbie BHP również podlega kierownikowi lub członkowi zarządu jednostki.
Dlaczego służba BHP jest niezbędna w każdym zakładzie pracy?
Służba BHP odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa pracowników. Jej głównym celem jest identyfikacja zagrożeń, monitorowanie warunków pracy i wprowadzanie działań, które minimalizują ryzyko wypadków. Pracodawcy są zobowiązani do jej powołania, jeśli zatrudniają powyżej 100 osób, co podkreśla znaczenie bezpieczeństwa w dużych zakładach pracy.
Nie bez znaczenia jest również aspekt edukacyjny. Służba BHP organizuje szkolenia i instruktaże, które pomagają pracownikom lepiej zrozumieć, jak unikać zagrożeń w miejscu pracy. Dzięki temu zmniejsza się liczba wypadków, a firma zyskuje większe zaufanie wśród zatrudnionych. Dbałość o bezpieczeństwo to nie tylko obowiązek prawny, ale również wyraz szacunku dla pracowników.
Kiedy pracodawca musi powołać służbę bezpieczeństwa i higieny pracy?
Przepisy jasno określają, że pracodawcy zatrudniający powyżej 100 pracowników mają obowiązek utworzenia służby BHP. W mniejszych firmach takie zadania mogą być zlecane specjalistom spoza organizacji, jednak ich realizacja wciąż pozostaje obowiązkowa. Nieprzestrzeganie tych przepisów może skutkować poważnymi sankcjami, w tym karami finansowymi.
Ważnym aspektem jest regularność działań służby BHP. Nie wystarczy jednorazowe szkolenie – monitorowanie przestrzegania zasad bezpieczeństwa to proces ciągły, który wymaga zaangażowania zarówno pracowników, jak i kadry zarządzającej. Dzięki temu firmy mogą uniknąć wielu problemów, takich jak wypadki przy pracy czy spory prawne.