Gotowość do pracy to sytuacja, w której pracownik jest fizycznie i psychicznie przygotowany do pracy, jednak z przyczyn zaistniałych przez pracodawcę – nie może tego robić. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odpowiednie wynagrodzenie. Co to jest gotowość do pracy według Kodeksu pracy? Jak wysokie wynagrodzenie przysługuje? Jak złożyć oświadczenie?
Od czasu do czasu zdarza się, że pracownik jest w pełni przygotowany do wykonywania obowiązków służbowych, jednak w związku z problemami leżącymi po stronie pracodawcy – nie może zacząć pracy. Taka gotowość do pracy jest szczególnym przypadkiem, który może mieć wpływ na wynagrodzenie zatrudnionego. Dlatego została opisana w Kodeksie pracy, który trzyma pieczę nad wszystkimi ludźmi wykonującymi obowiązki na podstawie umowy o pracę. Przestój w pracy może wynikać z różnych powodów. Aby mówić o gotowości do podjęcia pracy, trzeba wykazać, że przestój nie powstał z winy pracownika. Czym jest gotowość do pracy i jak ją zgłosić? Co z wynagrodzeniem?
Szukasz pracy? Praca we Wrocławiu jest na wyciągnięcie ręki!
Gotowość do pracy – co to jest?
Według Kodeksu pracy pełna gotowość do pracy to sytuacja, w której pracownik ma chęć i możliwości psychiczne oraz fizyczne do wykonywania obowiązków. Musi wykazać wolę sprawowania pracy, a za czas gotowości przysługuje mu wynagrodzenie przestojowe. O gotowości do podjęcia pracy mówimy wtedy, gdy pracownik jest przygotowany do wykonywania obowiązków, jednak z powodów zależnych od pracodawcy – nie może tego zrobić. Mówi o tym art. 81. Kodeksu pracy:
Pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania.
Gotowość do pracy – Kodeks pracy o przeszkodach w pracy
Aby pracownik dostał wynagrodzenie za gotowość do pracy, musi zaistnieć przeszkoda w jej wykonywaniu. Powody istnienia przeszkody muszą leżeć po stronie pracodawcy. Okoliczności dzieli się na zawinione oraz niezawinione. Przykładem okoliczności zawinionej jest niedostarczenie pracownikom sprzętu BHP. Niezawinioną okolicznością uprawniającą do odbywania gotowości do pracy może być np. pogorszenie warunków atmosferycznych.
Wynagrodzenie za gotowość do pracy
Wiemy już, co to jest gotowość do pracy. Aby mieć kompletną wiedzę na ten temat, nie sposób ominąć kwestii wynagrodzenia za gotowość do pracy. Jak mogliśmy przeczytać w artykule 81. Kp, pracownikowi świadczącemu gotowość do świadczenia pracy przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania. Ile za gotowość do pracy dostanie pracownik?
Wynagrodzenie przestojowe wynikające z osobistego zaszeregowania to w tym przypadku nic innego jak główny składnik pensji. Pracownik świadczący gotowość do pracy ma prawo do wypłaty w wysokości wynagrodzenia zasadniczego, wyrażonego w formie stawki miesięcznej lub dziennej. Co, jeśli wynagrodzenie podstawowe nie zostało wyznaczone podczas podpisywania umowy z pracownikiem? Wtedy zatrudnionemu będzie się należało 60% faktycznego wynagrodzenia.
Wynagrodzenie za gotowość do pracy – podstawa prawna
Szczegółowych informacji na temat wynagrodzenia za czas gotowości do pracy dostarcza nam art. 81 Kodeksu pracy.
Pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.
Przepis ten wprowadza również zasadę, że wynagrodzenie za czas przestoju nie przysługuje, jeśli przyczyna tego przestoju leży po stronie pracownika, na przykład w przypadku zawinionych zaniedbań lub błędów.
W sytuacji, gdy przestój następuje, pracodawca ma możliwość powierzenia pracownikowi innej, odpowiedniej pracy. Wynagrodzenie za tę nową pracę powinno być zgodne z jej charakterem, ale nie może być niższe niż to, które pracownik otrzymałby, pozostając w gotowości do pracy w czasie przestoju. W przypadku zawinionego przestoju pracownika wynagrodzenie jest ograniczone wyłącznie do wynagrodzenia za faktycznie wykonaną pracę.
Dodatkowo, artykuł reguluje sytuację przestojów wynikających z niekorzystnych warunków atmosferycznych, które dotykają pracowników zatrudnionych przy pracach uzależnionych od pogody. W takich okolicznościach wynagrodzenie przysługuje tylko wtedy, gdy tak stanowią przepisy prawa pracy. Jeśli na czas przestoju pracownikowi zostanie powierzona inna praca, otrzyma wynagrodzenie za tę nową pracę, chyba że przepisy prawa przewidują zastosowanie zasad wynagradzania za przestój opisanych wcześniej.
Gotowość do pracy – oświadczenie
Jak właściwie zgłosić gotowość do pracy? Z przepisów wynika, że pracownik musi jasno przekazać przełożonemu, że w każdej chwili może zacząć pracę. Z wyroku Sądu Najwyższego, z dnia 25 października 2016 roku (I PK 255/15) wnioskujemy, że:
Zgłoszenie gotowości do pracy może zaś nastąpić przez każde zachowanie pracownika, objawiające w dostateczny sposób zamiar świadczenia pracy.
Jak osiągnąć ów dostateczny zamiar? Można przypuszczać, że jednorazowa informacja nie wystarczy. W tym przypadku należy wciąż dawać do zrozumienia, że jesteśmy gotowi do wykonywania obowiązków. Można to zrobić za pomocą oświadczenia, listu, wiadomości e-mail i telefonu. Jak może wyglądać oświadczenie o gotowości do pracy?
Gotowość do pracy – wzór pisma
…………………………………………
(miejscowość i data)
………………………………….
(dane pracownika)
………………………………………
(dane pracodawcy)
Oświadczenie o przebywaniu w stanie gotowości do pracy
Niniejszym oświadczam, że jestem gotowy/gotowa do podjęcia pracy w zakresie ………………………………………………… Jednocześnie deklaruję możliwość rozpoczęcia pracy w najbliższym możliwym terminie, zgodnie z ustalonym wymiarem i miejscem jej wykonywania.
………………………………………..
(podpis pracownika)
Pobierz darmowe oświadczenie o przebywaniu w stanie gotowości do pracy w formacie PDF
Gotowość do pracy a praca zdalna i hybrydowa
- W realiach pracy zdalnej łatwiej wykazać, że pozostajesz w dyspozycji pracodawcy, jeśli utrzymujesz stały dostęp do firmowych narzędzi (mail, komunikator, telefon) i reagujesz w rozsądnym czasie na wezwanie pracodawcy.
- Dla celów dowodowych warto prowadzić krótkie, pisemne potwierdzenia gotowości (np. codzienny status na mailu), zwłaszcza gdy masz umowę o wykonywania pracy określonego rodzaju, którą można realizować zdalnie.
- Ustal z przełożonym kanał i godziny kontaktu oraz zakres zadań możliwych do podjęcia „od ręki”, aby uniknąć sporów, czy rzeczywiście byłeś gotów do pracy.
- Pamiętaj, że pracownikowi przysługuje wynagrodzenie wynikające z zasad przestoju także w modelu zdalnym, o ile przeszkody leżą po stronie pracodawcy.
- Jeśli otrzymasz nagłe wezwanie pracodawcy do stawienia się w biurze, zabezpiecz korespondencję i odnotuj czas dojazdu – może to być istotne przy rozliczaniu gotowości i realnych możliwości podjęcia pracy.
Jak dokumentować i egzekwować wynagrodzenie za gotowość?
- Zacznij od pisemnego oświadczenia o gotowości i regularnych potwierdzeń (mail/SMS), w których jasno wskazujesz, że pozostajesz w dyspozycji pracodawcy i możesz niezwłocznie przystąpić do wykonywania pracy określonego rodzaju.
- Zbieraj dowody: grafiki, listy obecności, zrzuty ekranu z komunikatorów, potwierdzenia prób kontaktu i niewykorzystania Twojej pracy z przyczyn organizacyjnych po stronie firmy.
- Gdy wynagrodzenie nie zostanie wypłacone, złóż do kadr wniosek o naliczenie przestoju, powołując się wprost na art. 81 Kodeksu pracy i formułę: „pracownikowi przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania”.
- W korespondencji proś o pisemne stanowisko i wyznacz termin odpowiedzi; brak reakcji traktuj jako podstawę do dalszych kroków (PIP, sąd pracy).
- Jeżeli dostajesz wezwanie pracodawcy do podjęcia innej, tymczasowej pracy, poproś o krótkie potwierdzenie warunków (zakres, stawka, miejsce) – ułatwi to późniejsze rozliczenie i porównanie z należnością za przestój.