Jakie są prawa i obowiązki pracodawcy wobec pracownika? Jeśli szukasz odpowiedzi na to pytanie, to dobrze trafiłeś! Znajdziesz tutaj zbiór najważniejszych zagadnień z Kodeksu pracy, o których powinien wiedzieć każdy pracownik i właściciel firmy.
Prawa i obowiązki pracodawcy znajdują się w artykułach 94. i 97. Kodeksu pracy. Do tych najważniejszych zalicza się między innymi obowiązek terminowej wypłaty wynagrodzenia dla pracownika oraz zapewnienie mu bezpiecznego i higienicznego miejsca pracy. Jeśli któryś z przepisów zostanie naruszony, pracownik może powołać się na podane wyżej artykuły, rozwiązać umowę w trybie natychmiastowym oraz domagać się odszkodowania w wysokości pensji za okres wypowiedzenia. Pracodawca powinien dbać o swoich podopiecznych, ale również pilnować własnych praw. Na przykład w sytuacji, kiedy jego pracownik nie stosuje się do zasad ustalonych w regulaminie firmy. Jakie są więc podstawowe prawa i obowiązki pracodawcy? O jakich zasadach prawa pracy powinieneś wiedzieć? Sprawdź!
Obowiązki pracodawcy: co się do nich zalicza?
Według Kodeksu pracy podstawowe obowiązki pracodawcy to:
- Zaznajamianie pracowników podejmujących pracę z zakresem ich obowiązków, sposobem wykonywania pracy oraz ich podstawowymi uprawnieniami
- Prawidłowa organizacja pracy w sposób np. zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy oraz zmniejszenie jej uciążliwości
- Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz systematyczne szkolenie pracowników w tym zakresie
- Odpowiadanie za badania lekarskie pracowników
- Terminowa i prawidłowa wypłata wynagrodzeń
- Przeciwdziałanie dyskryminacji pracowników, w szczególności ze względu na płeć, wiek, religię, rasę, narodowość czy niepełnosprawność
- Ułatwianie pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych
- Stwarzanie młodym pracownikom warunków sprzyjających przystosowaniu się do należytego wykonywania pracy
- Zaspokajanie w miarę posiadanych środków socjalnych potrzeb pracowników,
- Stosowanie obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pracowników oraz wyników ich pracy
- Prowadzenie i przechowywanie w postaci papierowej lub elektronicznej dokumentacji związanej ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników
- Wpływanie na kształtowanie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego
- Przeciwdziałać mobbingowi
Obowiązkiem pracodawcy wobec pracownika jest również wydać świadectwo pracy swojemu podwładnemu, z którym zakończył współpracę w przeciągu siedmiu dni od rozwiązania umowy lub jej wygaśnięcia.
Obowiązki pracodawcy: pracownica w ciąży
Obowiązkiem pracodawcy w przypadku pracownicy w ciąży jest zapewnienie odpowiednich warunków do pracy, włączając w to zakaz zatrudniania w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych, zakaz delegowania poza stałe miejsce zatrudnienia oraz zatrudniania w systemie przerywanego czasu pracy. Oprócz tego pracodawca zobowiązany jest udzielić kobiecie zwolnienia na czas wykonania badań lekarskich.
Prawa i obowiązki pracodawcy w zakresie BHP
Do podstawowych obowiązków pracodawcy w zakresie BHP należy:
- Zapewnianie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy
- Prowadzenie systematycznych szkoleń pracowników w zakresie BHP
- Zapewnianie wykonania nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy
- Zapewnianie wykonania zaleceń społecznego inspektora pracy
- Zapewnianie pracownikom nieodpłatnych środków ochrony indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego
- Informowanie pracowników o zagrożeniach dla zdrowia i życia w zakładzie pracy
- Zapewnianie pracownikom pierwszej pomocy w nagłych wypadkach
Prawa pracodawcy
Do czego ma prawo pracodawca w stosunku do zatrudnionych przez siebie osób? Podstawowe prawa pracodawcy to między innymi:
- Zatrudnianie i zwalnianie pracowników
- Swobodne ustalanie warunków pracy, wynagrodzenia oraz przyznawania nagród i wyróżnień
- Kierowanie i kontrola procesu pracy pracownika oraz rozliczanie go z jej efektów
- Wymaganie od pracownika obowiązków przestrzegania między innymi czasu pracy, regulaminu pracy, przepisów BHP, a także zachowanie w tajemnicy informacji, które mogłyby narazić pracodawcę na szkodę
- Egzekwowanie od nowego pracownika jego danych osobowych, w tym nr PESEL, miejsca zamieszkania i zameldowania, daty urodzenia i imion rodziców
- Polecenie pracownikowi wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych w okolicznościach takich jak: konieczność prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia i zdrowia oraz ze względu na jego szczególną potrzebę
- Nakładanie kar porządkowych za np. nieprzestrzeganie ustalonej organizacji i porządku pracy, BHP, przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia czy stawienie się w zakładzie w stanie nietrzeźwości
Pracodawca może także dochodzić od pracownika naprawienia szkody, którą poniósł w związku z niewykonywaniem lub naruszeniem przez pracownika jego obowiązków. Ma również prawo do kontroli poczty służbowej, jeśli jest to niezbędne do zapewnienia organizacji pracy umożliwiającej pełne wykorzystanie czasu pracy oraz właściwego użytkowania narzędzi pracy. Nie tylko nakładanie kar wchodzi w zakres jego praw, lecz także nagradzanie pracowników. Może on przyznać nagrody pieniężne, rzeczowe, pochwały, czy dyplomy, a także dodatkowe świadczenia, na przykład na podniesienie kwalifikacji pracownika. Może także udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego, który w przeciwieństwie do urlopu wypoczynkowego nie jest obowiązkowy. Może także przesunąć urlop pracownika, jeśli jego nieobecność mogłaby spowodować poważne zakłócenie pracy. Inne prawo pracodawcy obejmuje możliwość zobowiązania pracownika do pozostawania w gotowości do pracy w czasie dyżuru.
Ponadto w przypadku niedopełnienia obowiązków lub złamania praw i regulaminu pracy przez pracownika, pracodawca ma prawo wręczyć mu wypowiedzenie umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.
Nie czujesz się dobrze w swoim obecnym miejscu pracy? Chcesz coś zmienić i więcej zarabiać? Sprawdź nasze oferty na stronie GoWork.pl!