Zmysły człowieka to szczególny dar od matki natury stanowiący przepustkę do wchodzenia w reakcję ze wszystkim, co nas otacza. Utrata któregokolwiek utrudnia nam życie, dlatego warto pamiętać, żeby dbać o nie jak najlepiej. Jakie są podstawowe zmysły człowieka?
Zmysły – czym są?
Zmysły to mechanizm organizmu pomagający w odczuwaniu otoczenia. Nie istnieje dokładna definicja, jednak można je określić mianem łączników między mózgiem a tym co dzieje się wokół nas. Dzięki nim czujemy co dotykamy, widzimy obiekty znajdujące się przed nami albo słyszymy otaczający nas świat.
zmysły,biol. zdolność zwierząt i człowieka do odbioru i analizy informacji ze środowiska zewnętrznego;
tradycyjnie rozróżnia się 5 zmysłów: wzrok, słuch, węch, smak i dotyk; obecnie w fizjologii wyróżnia się jeszcze zmysł równowagi, a także zalicza się do zmysłów czynności rozpatrywane w kategoriach czucia (np. temperatury czucie) – Encyklopedia PWN
Są fascynującym działaniem organizmu interesującym badaczy już od czasów starożytności. Pierwotny podział na 5 zmysłów został sformułowany przez Arystotelesa i jest jak najbardziej trafny. Natomiast z biegiem czasu ich liczba stopniowo się zwiększała. Dlatego obecnie wyróżnia się ponad 20 rodzajów zmysłów.
Rodzaje zmysłów
Klasyczne zmysły, o których uczy się już od pierwszych lat edukacji, dzielą się na 5 rodzajów:
- słuchu – za słuch odpowiedzialne jest ucho, czyli część ciała, która wbrew pozorom działa w bardzo skomplikowany i złożony sposób. W skrócie – fale akustyczne przedostają się za pomocą kosteczek do ucha wewnętrznego, tam informacje przekształcają się w impulsy elektromagnetyczne, które podróżują dalej, dostarczając naszemu mózgowi materiały do analizy i narodzin dźwięku, do jakiego jesteśmy przyzwyczajeni.
- węchu – zmysł, który jest powiązany ze smakiem, jednak jego możliwości znacząco przewyższają umiejętność smakowania. Smak bowiem, podzielony jest na kilka podstawowych rodzajów. Natomiast za węch odpowiadają receptory umieszczone w jamie nosa, reagujące na cząsteczki chemiczne, jakie do niego docierają. To właśnie dzięki węchowi jesteśmy w stanie delektować się złożonością różnych potraw.
- smaku – można przypuszczać, że powstał jako pewnego rodzaju alarm przed spożyciem czegoś trującego. Kubki smakowe odpowiedzialne za rozróżnianie smaków ulokowane są na języku, podniebieniu, górnej części przełyku i krtani.
- wzroku – według wielu osób najważniejszy ze zmysłów. To dzięki niemu widzimy otaczający nas świat, jesteśmy w stanie doświadczać jego piękna i zauważać niebezpieczeństwa. Za jego działanie odpowiedzialne są przede wszystkim gałki oczne, które odbierają odbite fale elektromagnetyczne wysyłane przez światło.
- dotyku – zmysł odpowiedzialny za dotyk to tak naprawdę wielka siatka receptorów ulokowanych w skórze całego ciała. Jego złożone działanie pozwala odczuwać kształt, fakturę, czy twardość materiału. Warto wiedzieć, że najwięcej receptorów tego typu zawierają opuszki palców, a najmniej plecy.
Trening mózgu – zadbaj o rozwój swojego centrum dowodzenia
Czy istnieje tylko 5 zmysłów?
Zgodnie z naszą wiedzą, pierwszego podziału zmysłów dokonał Arystoteles. Jego rozważania na temat zmysłów są bardzo ciekawe i imponujące. Mimo że mówił o nich tak dawno temu, część z jego przemyśleń jest jak najbardziej aktualna.
Wrażenie zmysłowe (…) jest związane z ruchem i odbieraniem wpływu od zewnątrz.
W miarę upływu lat ludzkość poszerzała badania na temat zmysłów człowieka i zwierząt. Obecnie przyjmuje się, że jest ich ponad 20, a warto pamiętać, że badania nad zmysłami trwają w najlepsze.
Jakie podstawowe zmysły warto dodać do tych Arystotelesowskich?
- zmysł temperatury – czyli określanie temperatury panującej wokół nas.
- zmysł równowagi – obsługiwany przez receptory zaliczane do konstrukcji ucha.
- propriocepcja – dzięki temu możemy dokładnie określić położenie naszych kończyn – nawet z zamkniętymi oczami. Przykładem ich zaburzeń jest odczuwanie bólu amputowanej nogi.
- odczuwanie bólu – to zmysł mylony z dotykiem. Ostrzega nas, że z naszym ciałem dzieje się coś niepożądanego.