Połowa sezonu urlopowego za nami. Niektórzy już wrócili z wakacji, a niektórzy dopiero wybierają się na wypoczynek. Choć dla wielu osób urlop to rzecz święta, to okazuje się, że pracodawca ma prawo odwołać pracownika z urlopu. Jak to wygląda w praktyce? Jakie okoliczności muszą zajść, aby szef mógł zgodnie z prawem odwołać Cię z wyjazdu urlopowego?
Urlop wypoczynkowy to jedno z podstawowych praw pracowniczych zapewnionych według Kodeksu pracy. Najczęściej w zakładach pracy obowiązują plany urlopowe, nad którymi czuwa pracodawca lub przełożony. Jest to konieczne, aby zapewnić ciągłość pracy zapewniająca firmie brak przestojów. Pracownicy muszą więc informować wcześniej pracodawcę o planowanym odpoczynku i w porozumieniu z nim ustalać dokładny termin. Co ciekawe, nie oznacza to jednoznacznie, że takie ustalenia są już nierozerwalne. Kodeks pracy zaznacza bowiem, że pracodawca ma prawo zmienić termin wyznaczonego przez pracownika urlopu, a nawet odwołać podwładnego z powrotem do pracy, jeśli ten już jest na wyjeździe urlopowym. Jak to wygląda w praktyce?
Monika Smulewicz, partner w Grant Thornton, ekspert prawa pracy zaznacza, że przesunięcie urlopu przez pracodawcę może być spowodowane czynnikami zewnętrznymi:
Chodzi o szczególne potrzeby, okoliczności, których nie dało się przewidzieć w chwili planowania urlopu i jego rozpoczęcia. To generalna zasada. Zatrudniający może więc np. odwołać pracownika z urlopu w razie awarii lub innej wyjątkowej sytuacji, która spowoduje, że uzasadniony interes pracodawcy wymaga obecności zatrudnionego w firmie, a nikt inny nie może go zastąpić.
Zwykłe negocjacje biznesowe, choćby z ważnym klientem, nie uzasadniają odwołania, bo przecież takie rozmowy planuje się odpowiednio wcześniej. Jeśli jednak w ich trakcie dojdzie do nagłej, bardzo istotnej zmiany stanowisk, która może zagrozić całemu procesowi negocjacyjnemu, to również w takim przypadku uzasadniony będzie powrót do pracy z urlopu, jeśli obecność pracownika może pomóc w wyeliminowaniu problemów.
Czy możesz odmówić powrotu do pracy w trakcie urlopu?
Choć sam fakt odwołania z urlopu budzi duże emocje, to jednak warto pamiętać, że są to sytuacje wyjątkowe, które z reguły zdarzają się bardzo rzadko. Jednak czy w praktyce możesz odmówić powrotu do pracy, będąc na wypoczynku?
Niestety, taka decyzja pracodawcy jest poleceniem służbowym, które pracownik musi wykonać. Inaczej jest to naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Jak zaznacza Monika Smulewicz:
W takim przypadku przerwanie wypoczynku i powrót do pracy należy traktować jako polecenie służbowe. Niepodporządkowanie się decyzji pracodawcy, czyli kontynuowanie urlopu, będzie oznaczało naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, bo — jak wskazywaliśmy wcześniej — Kodeks pracy przewiduje możliwość odwołania z urlopu w szczególnych przypadkach.
W skrajnych przypadkach brak powrotu z urlopu może poskutkować nawet zwolnieniem dyscyplinarnym. Zdarza się, że pracownik, który odmówi powrotu zostanie także ukarany karą porządkową, ustaloną przez pracodawcę. Warto też pamiętać, że sytuacja taka negatywnie wpływa na wzajemne zaufanie w relacji pracownik-pracodawca.
Jak przygotować się na ewentualne odwołanie z urlopu?
Przed wyjazdem na urlop warto poinformować przełożonego o miejscu pobytu i sposobie kontaktu w razie nagłych sytuacji. Dobrym rozwiązaniem jest także zabezpieczenie najważniejszych spraw służbowych i przekazanie obowiązków wyznaczonej osobie na czas nieobecności. Pracownik powinien zachować dokumentację kosztów związanych z urlopem, takich jak bilety czy rezerwacje, aby w razie odwołania móc ubiegać się o zwrot wydatków od pracodawcy. Warto również ustalić z rodziną lub współuczestnikami wyjazdu plan działania na wypadek konieczności wcześniejszego powrotu. Dobrze przygotowana organizacja urlopu minimalizuje stres i pozwala szybciej reagować w sytuacjach kryzysowych.
Zwrot kosztów związanych z odwołaniem z urlopu – o czym pamiętać?
Zgodnie z przepisami pracodawca jest zobowiązany do zwrotu kosztów, które pracownik poniósł bezpośrednio w związku z odwołaniem z urlopu. W praktyce oznacza to, że należy zachować wszelkie rachunki i potwierdzenia wydatków, takich jak opłaty za niewykorzystane noclegi, bilety czy inne rezerwacje. Warto zgłosić roszczenie o zwrot kosztów jak najszybciej po powrocie do pracy, najlepiej w formie pisemnej wraz z załączonymi dokumentami. Pracodawca powinien rozpatrzyć wniosek niezwłocznie i zwrócić uzasadnione wydatki. Dzięki temu pracownik nie ponosi finansowych konsekwencji sytuacji, na którą nie miał wpływu.