Sankcje nakładane na Rosję to efekt działań podjętych przez prezydenta Federacji Rosyjskiej – Władimira Putina wobec Ukrainy. Na razie to główna linia walki rządów światowych z rozpoczętą wojną. Jakie sankcje na Rosję zostały nałożone do tej pory?
Na Rosję został nałożony już drugi pakiet sankcji. Tymczasem politycy, jak i internauci komentują działania rządków na swoich profilach w mediach społecznościowych. Część działań jest przez nich chwalona, inne poddawane są krytyce. Także Donald Tusk poddał wątpliwości skuteczność zastosowanych sankcji. Ich dotkliwość także jest dyskusyjna, biorąc pod uwagę odbicie się rosyjskiej giełdy po czwartkowym załamaniu.
Jakie sankcje na Rosję nałożyła Unia Europejska?
W czwartek odbył się nadzwyczajny szczyt UE w Brukseli, który zakończył się dopiero o 2 w nocy. Po spotkaniu premier Mateusz Morawiecki poinformował:
– Zbudowaliśmy jedność wokół najdalej posuniętego pakietu sankcji na Rosję w historii UE.
Atak zagraża integralności terytorialnej i suwerenności Ukrainy. W odpowiedzi kraje europejskie ograniczają Rosjanom dostęp do technologii i pieniędzy. Wydłużona zostanie także lista osób z zamrożonymi aktywami.
Premier podkreśla, że sytuacja może się jeszcze bardziej pogorszyć, zatem oprócz już wniesionych sankcji, omawiane są kolejne, jeszcze dotkliwsze.
Szef Rady Europejskiej Charles Michel wskazuje:
Dziś widzimy niszczycielską rzeczywistość wojny na pełną skalę w Europie. Winna jest sama Rosja. Zapłaci wysoką cenę. Przywódcy UE opowiedzieli się za ogromnym pakietem sankcji, w tym w sektorze finansowym, energetycznym i transportowym”.
O sankcjach opowiedziała przewodnicząca KE Ursuli von der Leyen, wskazując na:
- Sankcje wymierzone w 70% rosyjskiego rynku bankowego.
- Sankcje w rosyjskie przedsiębiorstwa, także te dotyczące sektora ochronnego.
- Uderzenie w sektor energetyczny, z którego Rosja czerpie zyski.
- Zakaz eksportu w celu domknięcia wpływów z sektora naftowego.
- Zakaz sprzedaży samolotów i sprzętu rosyjskim liniom lotniczym.
- Ograniczenie dostępu do technologii, półprzewodników i oprogramowania.
- Brak uprzywilejowanego dostępu do Unii Europejskiej dla rosyjskich dyplomatów i biznesmenów.
Kolejny pakiet sankcji ma objąć również Białoruś.
Sankcje na Rosję a system SWIFT
Wciąż trwają rozmowy na temat odcięcia Rosji od tzw. SWIFT. Jest to globalny system komunikacji bankowej. Taki krok sprawiłby, że Rosjanie nie mogliby dokonywać i otrzymywać płatności światowych. Jednak nie wszystkie kraje zgodziły się co do zasadności takiego rozwiązania. Z tego względu kwestia odcięcia Rosji od SWIFT została odłożona do późniejszych dyskusji. Jak powiedział premier Mateusz Morawiecki:
– Bardzo wielu liderów podziela pogląd, że trzeba wyłączyć Rosję z systemu SWIFT, (…) ale do uchwalenia sankcji potrzebna jest jednomyślność i dzisiaj jeszcze na ten moment rzeczywiście takiej jednomyślności w stosunku do tego bardzo daleko posuniętego działania związanego z systemem płatniczym nie było.
Sankcje a rosyjska giełda
Rosja zarabia przede wszystkim na surowcach energetycznych. Póki płatność ma miejsce, kraj nie traci aż tak bardzo. Choć nałożone na Rosję zostały najsurowsze sankcje w historii, (zdaniem zastępcy doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego USA Daleep Singh) to po wydarzeniach z czwartku sytuacja się stabilizuje. Ekonomiści ING Banku Śląskiego twierdzą, że sankcje utrudniają, lecz nie blokują działalności banków. Po czwartkowych spadkach na giełdzie moskiewskiej w piątek (25.02) odnotowano wzrost akcji RTS o ok. 20%.
Sankcje nałożone na Rosję – krytyka
Zdaniem prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego sankcję nałożone na Rosję nie wystarczają, czego dowodem są rosyjskie działania. Na temat zastosowanych sankcji wypowiedział się także Donald Tusk:
W tej wojnie wszystko jest prawdziwe: szaleństwo i okrucieństwo Putina, ukraińskie ofiary, bomby spadające na Kijów. Tylko wasze sankcje są udawane. Zhańbiły się te rządy UE, które blokowały trudne decyzje (m.in. Niemcy, Węgry, Włochy).
Jakie sankcje na Rosję nałożyła Wilka Brytania?
Z szerokim entuzjazmem spotykały się sankcje wcześniej nałożone na Rosję przez brytyjskiego premiera Borisa Johnsona. Zdecydował się iść o krok dalej i wymierzył w Rosję dotkliwe sankcje, które mogą się odbić również na brytyjskiej gospodarce. Co m.in. znalazło się w pakiecie sankcji?
- Zamrożenie aktywów rosyjskich banków w Wielkiej Brytanii.
- Ustawowy zakaz pozyskiwania środków finansowych na rynku brytyjskim przez rosyjskie firmy.
- Sankcje na konkretne osoby i podmioty (m.in. na firmę zbrojeniową Rostec).
- Zakaz lądowania w Wielkiej Brytanii przez samoloty Aerofłot.
- Zakaz eksportu technologii do Rosji.
- Ograniczenie depozytów na kontach bankowych obywateli Rosji.
Ponadto Boris Johnson przychylił się do odcięcia Rosji od wyżej omawianego systemu SWIFT.
Sankcje na Rosję. Aktualizacja
Od czasu inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku, Unia Europejska i Stany Zjednoczone systematycznie zaostrzały sankcje wobec Moskwy. W czerwcu 2024 roku UE przyjęła 14. pakiet sankcji, obejmujący m.in. zakaz przeładunku rosyjskiego skroplonego gazu ziemnego (LNG) na terytorium Unii oraz restrykcje wobec firm z krajów trzecich wspierających rosyjski sektor zbrojeniowy.
Dodatkowo, w lipcu 2024 roku Rada UE przedłużyła obowiązywanie sankcji gospodarczych wobec Rosji do 31 stycznia 2025 roku, obejmujących m.in. ograniczenia handlowe i finansowe.
Stany Zjednoczone również nałożyły nowe sankcje, m.in. na rosyjskich urzędników zamieszanych w przymusową deportację dzieci z Ukrainy.
Mimo tych działań, skuteczność sankcji jest różnie oceniana, a niektóre doniesienia wskazują na ich omijanie przez Rosję przy współpracy z innymi krajami.