W ostatnim wpisie wyjaśniliśmy, co to jest wypalenie zawodowe, czym się przejawia, jakie są przyczyny jego wystąpienia oraz możliwe konsekwencje. Tym razem przedstawimy kilka rozwiązań, które pomogą przeciwdziałać występowaniu tego zjawiska w miejscu pracy.

 

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jak zdiagnozować wypalenie zawodowe?
  • Jakie są sposoby na zapobieganie wypaleniu zawodowemu?

 

Diagnozowanie wypalenia zawodowego

Dla przypomnienia, skrótowo przedstawiamy wyróżnione przez Barry’ego Farbera podtypy wypalenia zawodowego. Świadomość występujących pomiędzy nimi różnic umożliwia zastosowanie adekwatnych działań.

1# Klasyczne wypalenie:

Wypalenie zawodowe związane z nadmiernym obciążeniem pracą.

2# Wypalenie z powodu braku wyzwań:

Wypalenie zawodowe związane z niedociążeniem rolą, nudą i brakiem perspektyw.

3# Wypalenie przez wyczerpanie – poddanie się

Wypalenie zawodowe związane z nieadekwatnym zarządzaniem oraz pogłębiającą się frustracją.

Przyczyny wypalenia zawodowego mogą wiązać się zarówno z czynnikami leżącymi po stronie konkretnej osoby, jak i sposobem funkcjonowania działu lub organizacji. W przypadku czynników wewnątrz osobowych należałoby się skupić na przepracowaniu mechanizmów psychologicznych danej osoby. Oczywiście wykracza to poza obowiązki pracodawcy, można natomiast wprowadzić jako benefit dofinansowanie lub pulę bezpłatnych konsultacji z psychologiem czy też warsztatów grupowych przeznaczonych dla osób mierzących się z podobnymi trudnościami. Innym rozwiązaniem jest skierowanie chętnych pracowników na trening radzenia sobie ze stresem – na przykład kurs redukcji stresu oparty na uważności (MBSR).

Natomiast w przypadku czynników wewnątrz organizacji, warto się dowiedzieć, czy zjawisko wypalenia zawodowego występuje, a jeśli tak to na jaką skalę i czym przejawia się w przypadku Twojej firmy. Może się okazać, że problem jest znacznie szerszy – warto wówczas zweryfikować aktualny model zarządzania. Być może w firmie są pewne istotne problemy, które wymagają odpowiednich działań. Często ujawniają się one we wpisach na naszym portalu z opiniami GoWork.pl. Dzieje się tak dlatego, że ludzie często obawiają się bezpośredniej konfrontacji. W niektórych przypadkach zgłoszenie problemu może skutkować zaostrzeniem konfliktu lub zwolnieniem z pracy.

W polskojęzycznych organizacjach, wypalenie zawodowe może być diagnozowane przy pomocy rzetelnie zweryfikowanego narzędzia diagnostycznego: LBQ Kwestionariusz Wypalenia Zawodowego. Może być on używany przez dyplomowanych psychologów lub osoby przeszkolone z psychometrii oraz z wykonywania procedury badawczej. Narzędzie to mierzy poziom wypalenia zawodowego w 4 obszarach:

  • Wyczerpanie psychofizyczne
  • Brak zaangażowania w relacje z klientami
  • Poczucie braku skuteczności zawodowej
  • Rozczarowanie

 

Zapobieganie wypaleniu zawodowemu

Zanim jeszcze dojdzie do eskalacji problemu, warto wdrożyć działania mające na celu zapobieganie wypaleniu zawodowemu. Powinno się zacząć od określenia sposobu rozliczania obowiązków – albo określenia ilości godzin (płatne nadgodziny tylko za zgodą pracownika), albo tryb rozliczania za wykonanie zadań (wówczas każdy mógłby wykonywać je w swoim tempie). Zapewni to pracownikom możliwość zachowania równowagi pomiędzy życiem osobistym a pracą.

Z drugiej strony, ważne jest rozsądne i elastyczne przydzielanie obowiązków pracownikom. Poziom obciążenia powinien być monitorowany w celu uniknięcia przeciążenia pracowników, które może doprowadzić do wypalenia zawodowego.

Odrębną kwestią jest spójność kompetencji oraz zakresu obowiązków. Motywacja słabnie w sytuacji, kiedy obowiązki znacznie przekraczają kompetencje pracownika przy jednoczesnym braku wsparcia. Pamiętaj jednak, że do wypalenia zawodowego może dojść także wtedy, kiedy pracownik wykonuje zbyt proste czynności oraz brakuje mu pozytywnej stymulacji lub wyzwań.

W przypadku pracowników, którzy nie mieli dotąd możliwości zaspokojenia potrzeby samorealizacji, warto podjąć z nimi dialog – wspólnie przeanalizować mocne strony, cele, oczekiwania. Jeżeli jest taka możliwość, warto rozważyć możliwość otwarcia projektu, w którym będą mogli wykorzystać te zasoby lub umożliwić im rozwój na innych stanowiskach – także wtedy, gdy planowane jest uruchomienie nowych etatów lub procesów rekrutacyjnych.

Pomocne w zapobieganiu wypaleniu zawodowemu mogą być także szkolenia specjalistyczne, delegacje, integracja – wszystko, co sprawi, że pracownicy będą czuli się ważną częścią organizacji. Jeżeli w pewnych przypadkach nie są możliwe zmiany takie jak na przykład modyfikacja zakresu obowiązków lub istnieją trudne do przekroczenia przeszkody związane z umożliwieniem dalszego rozwoju, warto rozważyć choćby najdrobniejsze zmiany, które poprawią warunki pracy. Ich formę najlepiej skonsultować z pracownikami – zacznij od poznania ich realnych potrzeb.

W celu budowania pozytywnej motywacji oraz zapobiegania wypaleniu zawodowemu równie ważny jest sprawiedliwy, transparentny i spójny system motywacyjny. Oczywiście chodzi tu nie tylko o gratyfikacje finansowe – szczególnie ważne jest dostrzeganie i docenianie wkładu każdego pracownika. Nadmierna kontrola również może z czasem doprowadzić do wypalenia zawodowego – szczególnie w przypadku osób o dużym poziomie samodzielności. Warto dawać pracownikom jak najwięcej przestrzeni i zaufania.

 

Wszystkie powyższe zalecenia można w skrócie podsumować jako tworzenie przyjaznego, pełnego szacunku i zaufania miejsca pracy, w którym działania pracownika są doceniane, a obciążenie pracą jest adekwatnie zarządzane.