{"id":49740,"date":"2024-06-11T13:28:48","date_gmt":"2024-06-11T11:28:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/?p=49740"},"modified":"2024-06-11T13:28:48","modified_gmt":"2024-06-11T11:28:48","slug":"35-odsetki-ustawowe-czym-sa-i-kiedy-przysluguja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/35-odsetki-ustawowe-czym-sa-i-kiedy-przysluguja\/","title":{"rendered":"Odsetki ustawowe – czym s\u0105 i kiedy przys\u0142uguj\u0105?"},"content":{"rendered":"\n

Odsetki ustawowe, zgodnie ze swoj\u0105 nazw\u0105, stanowi\u0105 jeden z rodzaj\u00f3w odszkodowania pieni\u0119\u017cnego, jakiego poszczeg\u00f3lne podmioty mog\u0105 dochodzi\u0107 w przypadku transakcji handlowych i innych, zwi\u0105zanych ze zw\u0142ok\u0105 w spe\u0142nieniu okre\u015blonych \u015bwiadcze\u0144 pieni\u0119\u017cnych. Jak sama nazwa wskazuje, wysoko\u015b\u0107 odsetek ustawowych jest precyzyjnie okre\u015blona w przepisach o nich traktuj\u0105cych. Co do zasady z prawa do odsetek ustawowych skorzysta\u0107 mog\u0105 nie tylko przedsi\u0119biorcy, ale r\u00f3wnie\u017c osoby prywatne.<\/strong><\/p>\n

Czym dok\u0142adnie s\u0105 odsetki ustawowe i jakie ich rodzaje wyr\u00f3\u017cniamy? Kiedy wierzyciel mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 odsetek ustawowych za op\u00f3\u017anienie? Jaka jest wysoko\u015b\u0107 odsetek ustawowych i jak j\u0105 obliczy\u0107? Na te i inne pytania postaramy si\u0119 odpowiedzie\u0107 w niniejszym materiale.<\/p>\n

Odsetki ustawowe – co to jest?<\/h2>\n

Odsetki ustawowe to jedna najprostszych, a zarazem najpopularniejszych form odszkodowania, w ramach kt\u00f3rych wierzyciel mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 od drugiego podmiotu odsetek z tytu\u0142u zw\u0142oki w spe\u0142nieniu \u015bwiadcze\u0144 pieni\u0119\u017cnych<\/strong>. W wielu przypadkach jest to bardzo korzystna forma odzyskiwania nale\u017cno\u015bci dla wierzycieli, bowiem nie musz\u0105 oni anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w procedury dowodowe – cz\u0119sto bardzo kosztowne – a wystarczaj\u0105ce oka\u017ce si\u0119 wy\u0142\u0105cznie unaocznienie okresu zw\u0142oki d\u0142u\u017cnika.<\/p>\n

Podstaw\u0119 prawn\u0105 dla odsetek ustawowych stanowi Kodeks Cywilny – przede wszystkim art. 359 i 481 – a tak\u017ce przepisy skorelowane w Kodeksie Cywilnym. Przepisy okre\u015blaj\u0105 zakres, w ramach kt\u00f3rego mo\u017cna domaga\u0107 si\u0119 odsetek ustawowych, ich przedmiot, a tak\u017ce wysoko\u015b\u0107 odsetek maksymalnych. Wysoko\u015b\u0107 odsetek ustawowych (w rozumieniu wysoko\u015bci stopy odsetek) og\u0142asza w Polsce Rada Ministr\u00f3w, gdzie od roku 2016 przywilej ten posiada Minister Sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n

Jakie s\u0105 rodzaje odsetek ustawowych?<\/h3>\n

Trzeba wiedzie\u0107, \u017ce zasadniczo wyr\u00f3\u017cniamy trzy rodzaje odsetek ustawowych, gdzie we wszystkich przypadkach nieco inaczej przyjdzie nam oblicza\u0107 ich wysoko\u015b\u0107 – zmiany dotycz\u0105 jednak wy\u0142\u0105cznie obliczenia wysoko\u015bci stopy odsetek, stanowi\u0105cej jeden z podstawowych czynnik\u00f3w dla obliczenia wysoko\u015bci wierzytelno\u015bci.<\/p>\n

Pierwsz\u0105 z odsetek ustawowych stanowi\u0105 odsetki kapita\u0142owe, nale\u017cne od kwoty, kt\u00f3ra nie zosta\u0142a uiszczona terminowo. <\/strong>Zazwyczaj dotycz\u0105 one wszelkich \u015bwiadcze\u0144 zwi\u0105zanych z umowami po\u017cyczki, kredytami czy innymi \u015bwiadczeniami tego rodzaju. W zasadzie odsetki kapita\u0142owe to fundament prawa zwi\u0105zanego z odsetkami ustawowymi i od nich odchodz\u0105 pozosta\u0142e dwa rodzaje.<\/p>\n

Drugim z rodzaj\u00f3w s\u0105 odsetki ustawowe za op\u00f3\u017anienie, a trzecim – odsetki ustawowe za op\u00f3\u017anienie w transakcjach handlowych.<\/strong> R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy wszystkimi wzmiankowanymi tu rodzajami s\u0105 relatywnie nieznaczne, jednak maj\u0105 istotne znaczenie dla sposobu obliczenia odsetek ustawowych, a tak\u017ce momentu, w kt\u00f3rym wierzyciel mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 odsetek.<\/p>\n

Odsetki ustawowe za op\u00f3\u017anienie – jaka jest r\u00f3\u017cnica?<\/h2>\n

Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 debat na temat odsetek ustawowych dotyczy w\u0142a\u015bnie odsetek ustawowych za op\u00f3\u017anienie – s\u0105 one zdecydowanie najpowszechniejsze. Przys\u0142uguj\u0105 wierzycielowi zawsze, je\u017celi d\u0142u\u017cnik op\u00f3\u017ania si\u0119 ze spe\u0142nieniem \u015bwiadczenia pieni\u0119\u017cnego.<\/strong> Tego rodzaju odsetki mog\u0105 by\u0107 naliczane zar\u00f3wno w transakcjach handlowych, jak i w przypadku innego typu zw\u0142oki – na przyk\u0142ad op\u00f3\u017anie\u0144 zwi\u0105zanych z op\u0142aceniem czynszu za mieszkanie czy innych \u015bwiadcze\u0144 tego rodzaju.<\/p>\n

Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w przypadku wielu wierzytelno\u015bci mog\u0105 istnie\u0107 postanowienia umowne, kt\u00f3re narzuc\u0105 inny tryb naliczania odsetek, a tak\u017ce moment, w kt\u00f3rym te zaczynaj\u0105 bieg. Niemniej, bez wzgl\u0119du na kszta\u0142t takich zapisk\u00f3w, wysoko\u015b\u0107 odsetek nie mo\u017ce przekroczy\u0107 odsetek maksymalnych, regulowanych prawnie<\/strong>. Je\u017celi sytuacja tego rodzaju mia\u0142aby nast\u0105pi\u0107, to nadmiarowe odsetki uznaje si\u0119 za niemaj\u0105ce miejsca.<\/p>\n

Komu przys\u0142uguj\u0105 odsetki ustawowe?<\/h2>\n

Prawo do naliczenia odsetek ustawowych za op\u00f3\u017anienie czy odsetek kapita\u0142owych przys\u0142uguje wszystkim wierzycielom, kt\u00f3rzy operuj\u0105 legalnie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej stanowi\u0105c jej obywateli lub rezydent\u00f3w podatkowych, a tak\u017ce innych podmiot\u00f3w, kt\u00f3rym prawo to przys\u0142uguje z tytu\u0142u rozmaitych um\u00f3w mi\u0119dzynarodowych i kt\u00f3rych d\u0142u\u017cnicy s\u0105 obywatelami Polski lub jej rezydentami podatkowymi.<\/p>\n

Odsetki ustawowe mog\u0105 nalicza\u0107 zar\u00f3wno osoby fizyczne, jak i wszelkiego rodzaju przedsi\u0119biorstwa, <\/strong>sp\u00f3\u0142ki<\/strong><\/a> czy organizacje<\/strong>, kt\u00f3re borykaj\u0105 si\u0119 z d\u0142u\u017cnikami uchylaj\u0105cymi si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci. Co wa\u017cne, o naliczaj\u0105cych si\u0119 odsetkach ustawowych za op\u00f3\u017anienie czy kapita\u0142owych, wierzyciel nie musi d\u0142u\u017cnika informowa\u0107.<\/p>\n

W przypadku odsetek ustawowych za op\u00f3\u017anienie w transakcjach handlowych, rzecz mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 du\u017co bardziej skomplikowana. Nadal prawo do ich naliczania maj\u0105 te same podmioty, kt\u00f3re wzmiankowane zosta\u0142y w przypadku pierwszych dw\u00f3ch typ\u00f3w odsetek, jednak problematyczne mo\u017ce by\u0107 oznaczenie czasu op\u00f3\u017anienia – opr\u00f3cz nieotrzymania \u015bwiadczenia w terminie umownym, wierzyciel mo\u017ce nalicza\u0107 odsetki r\u00f3wnie\u017c w sytuacjach stanowi\u0105cych odst\u0119pstwo od regu\u0142 og\u00f3lnych.<\/strong> Przyk\u0142ad mo\u017ce stanowi\u0107 sytuacja, w kt\u00f3rej wierzyciel spe\u0142ni\u0142 \u015bwiadczenie na rzecz d\u0142u\u017cnika, a umowny czas otrzymania zap\u0142aty wynosi wi\u0119cej ni\u017c 60 dni – w\u00f3wczas wierzyciel mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 odsetek ustawowych za op\u00f3\u017anienie licz\u0105c od 61 dnia, o ile przedstawi w tym czasie d\u0142u\u017cnikowi faktur\u0119 i wezwie go do zap\u0142aty nale\u017cno\u015bci.<\/p>\n

Od czego zale\u017cy wysoko\u015b\u0107 odsetek ustawowych?<\/h2>\n

Wz\u00f3r na obliczenie wysoko\u015bci odsetek ustawowych nie jest szczeg\u00f3lnie skomplikowany. Jego najwa\u017cniejszym elementem jest oczywi\u015bcie stopa odsetek, kt\u00f3ra w du\u017cej mierze zale\u017cy od stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego, okre\u015blonej na pocz\u0105tek danego p\u00f3\u0142rocza. Dok\u0142adnie dnia 1 stycznia 2024 Narodowy Bank Polski okre\u015bli\u0142 wysoko\u015b\u0107 stopy referencyjnej na poziomie 5,75%<\/strong>.<\/p>\n

Stopa odsetek ustawowych r\u00f3wna si\u0119 sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego powi\u0119kszonej o ilo\u015b\u0107 punkt\u00f3w procentowych w\u0142a\u015bciwych dla danego rodzaju odsetek. Dok\u0142adn\u0105 wysoko\u015b\u0107 st\u00f3p odsetek w 2024 roku poznasz poni\u017cej.<\/p>\n

Do kolejnych czynnik\u00f3w niezb\u0119dnych dla obliczenia wysoko\u015bci odsetek ustawowych jest naturalnie kwota zaleg\u0142o\u015bci oraz liczba dni, przez kt\u00f3re d\u0142u\u017cnik zwleka z uiszczeniem nale\u017cno\u015bci. Wszystkie trzy elementy nale\u017cy przez siebie pomno\u017cy\u0107, dziel\u0105c je p\u00f3\u017aniej przez liczb\u0119 365 dni roku.<\/strong> Nale\u017cy przy tym podkre\u015bli\u0107, \u017ce zgodnie z art. 114 Kodeksu Cywilnego, a potrzeby obliczenia wysoko\u015bci odsetek ustawowych przyjmuje si\u0119, \u017ce ka\u017cdy rok ma 365 dni.<\/p>\n

Odsetki ustawowe – ile wynosi stopa odsetek ustawowych?<\/h2>\n

Stopa odsetek ustawowych jest r\u00f3\u017cna dla ka\u017cdego z rodzaj\u00f3w odsetek, jednak wysoko\u015b\u0107 stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego ka\u017cdorazowo b\u0119dzie mie\u0107 kluczowe znaczenie dla jej wysoko\u015bci. Naturalnie, nie musimy za ka\u017cdym razem oblicza\u0107 wysoko\u015bci stopy odsetek – o wysoko\u015bci obowi\u0105zuj\u0105cych st\u00f3p informowa\u0107 nas b\u0119d\u0105 obwieszczenia rz\u0105dowe, gdzie wysoko\u015b\u0107 st\u00f3p ujmowana jest najcz\u0119\u015bciej na okres danego p\u00f3\u0142rocza.<\/p>\n

Si\u0119gaj\u0105c sedna rzeczy, wysoko\u015b\u0107 st\u00f3p dla odsetek ustawowych w stosunku rocznym prezentuje si\u0119 w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy:<\/p>\n

    \n
  • \n

    kapita\u0142owe odsetki ustawowe – 9,25% <\/strong>(5,75% stopy referencyjnej NBP + 3,5 punkt\u00f3w procentowych),<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    odsetki ustawowe za op\u00f3\u017anienie – 11,25% <\/strong>(5,75% stopy referencyjnej NBP + 5,5 punkt\u00f3w procentowych),<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    odsetki ustawowe za op\u00f3\u017anienie w transakcjach handlowych – 5,75% <\/strong>(r\u00f3wne stopie referencyjnej NBP),<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    odsetki ustawowe za op\u00f3\u017anienie w transakcjach handlowych dla podmiot\u00f3w leczniczych (publicznych) – 13,75% <\/strong>(5,75% stopy referencyjnej NBP + 8 punkt\u00f3w procentowych),<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    odsetki ustawowe za op\u00f3\u017anienie w transakcjach handlowych dla podmiot\u00f3w leczniczych (niepublicznych) – 15,75%<\/strong> (5,75% stopy referencyjnej NBP + 10 punkt\u00f3w procentowych).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n

    S\u0142owem podsumowania warto doda\u0107, \u017ce podstaw\u0119 prawn\u0105 dla cz\u0119\u015bci odsetek ustawowych za op\u00f3\u017anienie w transakcjach handlowych stanowi Art. 4 ust. 3 Ustawy o przeciwdzia\u0142aniu nadmiernym op\u00f3\u017anieniom w transakcjach handlowych. Naturalnie trzeba r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107 o fakcie, \u017ce istnieje tak\u017ce maksymalna wysoko\u015b\u0107 odsetek, kt\u00f3rej warto\u015b\u0107 jest nieprzekraczalna, a pr\u00f3ba ich przekroczenia b\u0119dzie w obliczu S\u0105du ca\u0142kowicie nieskuteczna.<\/p>\n

    Maksymalna wysoko\u015b\u0107 odsetek wynikaj\u0105cych z czynno\u015bci prawnej<\/h3>\n

    Rozprawiaj\u0105c o odsetkach ustawowych warto pami\u0119ta\u0107 r\u00f3wnie\u017c o odsetkach maksymalnych. Jest to wyra\u017cono procentowo kwota, kt\u00f3rej odsetki ustawowe nie mog\u0105 przewy\u017cszy\u0107 – w\u0142\u0105czaj\u0105c w to wszelkie zapisy umowne, kt\u00f3re reguluj\u0105 wysoko\u015b\u0107 ewentualnych odsetek wynikaj\u0105cych z zaniecha\u0144 o podobnym charakterze do tych, kt\u00f3re stanowi\u0105 podstaw\u0119 dla \u017c\u0105dania odsetek ustawowych.<\/p>\n

    Odsetki maksymalne dotycz\u0105 odsetek kapita\u0142owych i odsetek za op\u00f3\u017anienie. Wysoko\u015b\u0107 odsetek maksymalnych w obu przypadkach odpowiada dwukrotno\u015bci wysoko\u015bci odsetek ustawowych, wobec czego bazuj\u0105c na podstawie wy\u017cej wzmiankowanych danych mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce dla roku 2024 maksymalna wysoko\u015b\u0107 odsetek wynosi odpowiednio:<\/p>\n

      \n
    • \n

      odsetki kapita\u0142owe<\/strong> – 18,5%,<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      odsetki za op\u00f3\u017anienie<\/strong> – 22,5%.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n

      Kalkulator odsetek ustawowych za op\u00f3\u017anienie – przyk\u0142ady<\/h2>\n

      Bez wzgl\u0119du na to o jaki rodzaj odsetek ustawowych chcemy si\u0119 ubiega\u0107, wz\u00f3r na ich obliczenie we wszystkich przypadkach b\u0119dzie jednakowy. W pierwszym kroku nale\u017cy pomno\u017cy\u0107 przez siebie trzy elementy – jest to kwota zaleg\u0142o\u015bci, liczba dni zw\u0142oki i wysoko\u015b\u0107 stopy odsetek. <\/strong>Krok drugi stanowi podzielenie otrzymanego wyniku przez liczb\u0119 365 dni (nawet w przypadku roku przest\u0119pnego).<\/p>\n

      Ca\u0142y proces najlepiej zobrazowa\u0107 odpowiednim przyk\u0142adem. Przyjmuj\u0105c, \u017ce nasz d\u0142u\u017cnik zalega z op\u0142at\u0105 w wysoko\u015bci 250 z\u0142otych od 15 dni, chcemy naliczy\u0107 odsetki za op\u00f3\u017anienie, gdzie stopa odsetek – jak wy\u017cej wspomnieli\u015bmy – wynosi 11,25%. Wobec tego mno\u017cymy: 250 x 15 x 11,25%, otrzymuj\u0105c wynik 421,875. Otrzymany wynik dzielimy przez 365, co daje nam w zaokr\u0105gleniu 1,15 z\u0142otych – w\u0142a\u015bnie w takiej wysoko\u015bci odsetki mo\u017cemy otrzyma\u0107 przy opisywanej kwocie „przetrzymanej” przez okre\u015blony czas.<\/p>\n

      Je\u017celi chcemy upro\u015bci\u0107 sobie ca\u0142y proces, to mo\u017cemy skorzysta\u0107 z jednego z dost\u0119pnych w internecie kalkulator\u00f3w odsetek ustawowych, kt\u00f3re automatycznie przeprowadz\u0105 nas przez ca\u0142y proces.<\/p>\n

      Odsetki ustawowe – co to jest? Podsumowanie<\/h2>\n

      S\u0142owem podsumowania mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce odsetki ustawowe to po prostu zabezpieczony liter\u0105 prawa wz\u00f3r pozwalaj\u0105cy wierzycielowi na szybkie i proste naliczenie dodatkowych op\u0142at za zw\u0142ok\u0119 d\u0142u\u017cnika. Co do zasady, ka\u017cdy podmiot operuj\u0105cy na terenie Rzeczpospolitej Polskiej mo\u017ce skorzysta\u0107 z takiego sposobu na odzyskanie okre\u015blonych nale\u017cno\u015bci.<\/p>\n

      Wyr\u00f3\u017cniamy trzy podstawowe rodzaje odsetek ustawowych – odsetki kapita\u0142owe, odsetki za op\u00f3\u017anienie i odsetki za op\u00f3\u017anienie w transakcjach handlowych<\/strong>. We wszystkich przypadkach wz\u00f3r pozwalaj\u0105cy na obliczenie wysoko\u015bci nale\u017cno\u015bci jest taki sam, jednak inna jest stopa odsetkowa, b\u0119d\u0105ca g\u0142\u00f3wnym czynnikiem pozwalaj\u0105cym na obliczenie wysoko\u015bci odsetek ustawowych. Podstaw\u0105 dla okre\u015blenia wysoko\u015bci stopy odsetkowej jest stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego na dany okres oraz okre\u015blone odr\u0119bnymi przepisami punkty procentowe – obie dane sumuj\u0105 si\u0119.<\/p>\n

      Przepisy o odsetkach ustawowych s\u0105 korzystne dla wierzycieli, bowiem pozwalaj\u0105 im na szybkie i skuteczne otrzymanie odszkodowania za zw\u0142ok\u0119 podmiotu trzeciego – swoich praw nie trzeba dochodzi\u0107 w S\u0105dzie i nie istnieje konieczno\u015b\u0107 anga\u017cowania \u015brodk\u00f3w w zbieranie dowod\u00f3w. Wystarczy jedynie okres zw\u0142oki i wysoko\u015b\u0107 zad\u0142u\u017cenia.<\/p>\n

      \u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: https:\/\/pl.123rf.com\/photo_142799336_kalkulator-got%C3%B3wkowy-i-pami%C4%99tnik-na-stole.html<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Odsetki ustawowe, zgodnie ze swoj\u0105 nazw\u0105, stanowi\u0105 jeden z rodzaj\u00f3w odszkodowania pieni\u0119\u017cnego, jakiego poszczeg\u00f3lne podmioty mog\u0105 dochodzi\u0107 w przypadku transakcji handlowych i innych, zwi\u0105zanych ze zw\u0142ok\u0105 w spe\u0142nieniu okre\u015blonych \u015bwiadcze\u0144 pieni\u0119\u017cnych. Jak sama nazwa wskazuje, wysoko\u015b\u0107 odsetek ustawowych jest precyzyjnie okre\u015blona w przepisach o nich traktuj\u0105cych. Co do zasady z prawa do odsetek ustawowych skorzysta\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":35,"featured_media":49741,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3719],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49740"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/35"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49740"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49740\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49742,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49740\/revisions\/49742"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/49741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49740"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49740"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49740"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}