{"id":41693,"date":"2023-08-08T10:01:04","date_gmt":"2023-08-08T08:01:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/?p=41693"},"modified":"2025-03-10T12:57:57","modified_gmt":"2025-03-10T11:57:57","slug":"39-praca-na-czarno-co-grozi-pracownikowi-i-pracodawcy-gdzie-zglosic-prace-na-czarno","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/39-praca-na-czarno-co-grozi-pracownikowi-i-pracodawcy-gdzie-zglosic-prace-na-czarno\/","title":{"rendered":"Czym jest praca na czarno? Jakie s\u0105 konsekwencje?"},"content":{"rendered":"\n

Praca na czarno to z pozoru wygodne rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re staje si\u0119 coraz powszechniejsze. Korzystne dla pracodawcy i op\u0142acalne dla pracownika, a w rzeczywisto\u015bci nielegalne zatrudnienie mo\u017ce jednak grozi\u0107 powa\u017cnymi konsekwencjami. Sprawdzamy, jakie kary przewidziane s\u0105 za prac\u0119 na czarno i gdzie mo\u017cna to zg\u0142osi\u0107.<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Praca na czarno to jeden z powa\u017cniejszych problem\u00f3w rynku pracy<\/a> w Polsce. Potwierdzaj\u0105 to dane Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy, kt\u00f3ra w 2022 roku przeprowadzi\u0142a 19,3 tys. kontroli legalno\u015bci zatrudnienia. Takie przypadki stwierdzono u 41,7% firm, podczas gdy rok wcze\u015bniej by\u0142 to odsetek 33% przedsi\u0119biorstw. Nieprawid\u0142owo\u015bci dotyczy\u0142y g\u0142\u00f3wnie niezg\u0142oszenia do ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych (35,4%) czy braku okre\u015blenia pisemnego rodzaju i warunk\u00f3w umowy o prac\u0119 (9,2%). Za te nie\u015bcis\u0142o\u015bci przewidziane s\u0105 powa\u017cne konsekwencje karno-finansowe. Czym jest praca na czarno? Dlaczego taki proceder wci\u0105\u017c jest obecny na rynku pracy? Co grozi pracownikowi i pracodawcy za prac\u0119 na czarno?<\/strong> Gdzie zg\u0142osi\u0107 takie przypadki? Na te pytania odpowiadamy w poni\u017cszym artykule.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Praca na czarno – czym jest?<\/strong><\/h2>\n

Nieprawid\u0142owo\u015bci zwi\u0105zane z ustalaniem stosunku pracy dotycz\u0105 r\u00f3\u017cnych sytuacji. W og\u00f3lnym rozumieniu praca na czarno oznacza nielegalne zatrudnienie w postaci braku umowy cywilnoprawnej<\/strong>, czy niepoprawne dane dotycz\u0105ce czasu pracy, wynagrodzenia oraz nieodprowadzanie sk\u0142adek.<\/p>\n

Praca na czarno – definicja<\/h3>\n

Je\u015bli chodzi o dok\u0142adn\u0105, prawn\u0105 definicj\u0119 pracy na czarno, mo\u017cna znale\u017a\u0107 j\u0105 w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wed\u0142ug art. 2 ust. 1:<\/p>\n

\n

„13) nielegalnym zatrudnieniu lub nielegalnej innej pracy zarobkowej – oznacza to:<\/p>\n

a) zatrudnienie przez pracodawc\u0119 osoby bez potwierdzenia na pi\u015bmie w wymaganym terminie rodzaju zawartej umowy i jej warunk\u00f3w,<\/p>\n

b) niezg\u0142oszenie osoby zatrudnionej lub wykonuj\u0105cej inn\u0105 prac\u0119 zarobkow\u0105 do ubezpieczenia spo\u0142ecznego,<\/p>\n

c) podj\u0119cie przez bezrobotnego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub dzia\u0142alno\u015bci bez powiadomienia o tym w\u0142a\u015bciwego powiatowego urz\u0119du pracy”.<\/p>\n<\/blockquote>\n

W kolejnym podpunkcie ustawy wskazano r\u00f3wnie\u017c, jak t\u0142umaczone jest nielegalne zatrudnienie w przypadku cudzoziemca:<\/p>\n

\n

„14) nielegalnym wykonywaniu pracy przez cudzoziemca – oznacza to wykonywanie pracy przez cudzoziemca, kt\u00f3ry nie jest uprawniony do wykonywania pracy w rozumieniu art. 87 ust. 1 lub nie posiada odpowiedniego zezwolenia na prac\u0119, nie b\u0119d\u0105c zwolnionym na podstawie przepis\u00f3w szczeg\u00f3lnych z obowi\u0105zku posiadania zezwolenia na prac\u0119, lub kt\u00f3rego podstawa pobytu nie uprawnia do wykonywania pracy”.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Jak wida\u0107, praca na czarno nie dotyczy wy\u0142\u0105cznie przypadk\u00f3w braku umowy<\/strong>, kt\u00f3rej obowi\u0105zek spisania le\u017cy po stronie pracodawcy, niewykazywanie danych do prawid\u0142owego naliczania sk\u0142adek, czy niezg\u0142oszenia przez pracownika faktu podj\u0119cia zatrudnienia w urz\u0119dzie pracy. To r\u00f3wnie\u017c sytuacje, w kt\u00f3rych cudzoziemiec pracuje bez odpowiedniego zezwolenia na prac\u0119. Jest ono wydawane na podstawie z\u0142o\u017conych wniosk\u00f3w i uzyskania legalnego pobytu.<\/p>\n

\n

Sprawd\u017a r\u00f3wnie\u017c: Jak dosta\u0107 pozwolenie na prace w Polsce?<\/a><\/p>\n

\n

\u00a0<\/p>\n

Jak wygl\u0105da praca na czarno?<\/strong><\/h2>\n

Samo stwierdzenie o braku umowy czy ubezpieczenia spo\u0142ecznego nie odzwierciedla w pe\u0142ni sytuacji, gdy pracodawca decyduje si\u0119 na nielegalne zatrudnianie pracownik\u00f3w. Jak wygl\u0105da ca\u0142y proceder pracy na czarno? Ot\u00f3\u017c pracodawca nie dope\u0142nia wymaganych formalno\u015bci przy zatrudnieniu pracownika, cho\u0107 ten wykonuje tak\u0105 prac\u0119, kt\u00f3ra w \u015bwietle prawa podlega pod zakres umowy o prac\u0119.<\/p>\n

W przypadku pracy na czarno unika si\u0119 p\u0142acenia podatk\u00f3w, a pracownik nie mo\u017ce liczy\u0107 na ubezpieczenie spo\u0142eczne, maj\u0105c problem w sytuacji choroby czy wyp\u0142acenia emerytury. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c osoba, kt\u00f3ra tak pracuje, nie mo\u017ce domaga\u0107 si\u0119 praw wynikaj\u0105cych z Kodeksu pracy. Pracodawca mo\u017ce, ale nie musi udziela\u0107 pracownikowi urlopu, akceptowa\u0107 zwolnie\u0144 lekarskich, ani nie poniesie odpowiedzialno\u015bci za powsta\u0142e podczas wykonywania pracy wypadki.<\/p>\n

O pracy na czarno mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 r\u00f3wnie\u017c przy podj\u0119ciu zatrudnienia lub gdy zak\u0142ada si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 bez powiadomienia o tym Urz\u0119du Pracy, w kt\u00f3rym jest si\u0119 zarejestrowanym jako osoba bezrobotna.<\/p>\n

\n

Interesuje Ci\u0119 praca we Wroc\u0142awiu<\/a>? Sprawd\u017a ju\u017c teraz najnowsze og\u0142oszenia w serwisie GoWork.pl<\/a>!<\/p>\n

\n

\u00a0<\/p>\n

Praca na czarno – co grozi pracownikowi?<\/strong><\/h2>\n

Pracownik pracuj\u0105cy na czarno jest przekonywany przez pracodawc\u0119 o licznych korzy\u015bciach z tego p\u0142yn\u0105cych. Przede wszystkim dotyczy to wy\u017cszej p\u0142acy i mo\u017cliwo\u015bci pracy jednocze\u015bnie utrzymuj\u0105c status osoby bezrobotnej (pobieranie \u015bwiadczenia).<\/p>\n

Cho\u0107 w przypadku pracy na czarno odpowiedzialno\u015b\u0107 finansow\u0105 ponosi g\u0142\u00f3wnie pracodawca, na pracownika tak\u017ce mo\u017ce zosta\u0107 na\u0142o\u017cona grzywna<\/strong>. Dotyczy to wy\u017cej wymienionej sytuacji, a wi\u0119c os\u00f3b zarejestrowanych jako bezrobotne i podj\u0119cia pracy bez poinformowania odpowiedniej instytucji. Na to przewidziana jest kara dla pracownika w wysoko\u015bci od 500 do 5000 z\u0142.<\/p>\n

Przed wprowadzeniem zmian zwi\u0105zanych z Polskim \u0141adem, pracownik podlega\u0142 odpowiedzialno\u015bci finansowo-karnej, co rodzi\u0142o obawy przez zg\u0142aszaniem pracy na czarno do PIP. Osoba wnosz\u0105ca skarg\u0119 musia\u0142a bowiem zap\u0142aci\u0107 podatek od dochod\u00f3w z tytu\u0142u nielegalnego zatrudnienia oraz zani\u017conych zarobk\u00f3w. Na pracowniku ci\u0105\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c obowi\u0105zek uregulowania sk\u0142adek na ubezpieczenia spo\u0142eczne od ujawnionego wynagrodzenia. Koszty te, jak i sam\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 przeniesiono na pracodawc\u0119.<\/p>\n

\n

Przeczytaj koniecznie: Zani\u017canie wynagrodzenia \u2013 konsekwencje prawne \u201ep\u0142acenia pod sto\u0142em\u201d<\/a><\/p>\n

\n

\u00a0<\/p>\n

Praca na czarno – co grozi pracodawcy?<\/strong><\/h2>\n

Nielegalne zatrudnianie pracownika to niestety cz\u0119sty proceder w wielu biznesach. Decyduj\u0105c si\u0119 na to, firmie grozi grzywna nak\u0142adana przez r\u00f3\u017cne instytucje – Pa\u0144stwow\u0105 Inspekcj\u0119 Pracy, ZUS lub z ramienia urz\u0119du skarbowego.<\/strong> Rodzaje kar i wysoko\u015b\u0107 grzywny jest r\u00f3\u017cna i zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie od tego, jakie wykroczenie zosta\u0142o zidentyfikowane. Pracodawca zwykle odpowiada finansowo, jednak w ostateczno\u015bci przewidziana jest kara pozbawienia wolno\u015bci do 3 lat.<\/p>\n

Kara grzywny dla pracodawcy – ile wynosi?<\/h3>\n

Nieprawid\u0142owo\u015bci mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 w trakcie kontroli PIP, kt\u00f3ra nast\u0119pnie powiadamia urz\u0105d kontroli skarbowej o naruszeniu przepis\u00f3w prawa podatkowego. W\u00f3wczas naliczane s\u0105 okre\u015blone kary:<\/p>\n