{"id":34468,"date":"2021-09-23T10:12:04","date_gmt":"2021-09-23T08:12:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/?p=34468"},"modified":"2025-05-06T11:42:32","modified_gmt":"2025-05-06T09:42:32","slug":"20-30-lat-po-likwidacji-pgr-ow-byli-pracownicy-dziela-sie-bolesnymi-wspomnieniami-brak-odpraw-zero-wsparcia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/20-30-lat-po-likwidacji-pgr-ow-byli-pracownicy-dziela-sie-bolesnymi-wspomnieniami-brak-odpraw-zero-wsparcia\/","title":{"rendered":"Bolesne wspomnienia – 30 lat po likwidacji PGR-\u00f3w byli pracownicy dziel\u0105 si\u0119 bolesnymi wspomnieniami. „Brak odpraw, zero wsparcia”"},"content":{"rendered":"\n

Blisko 2 miliony os\u00f3b zosta\u0142o dotkni\u0119tych likwidacj\u0105 PGR-\u00f3w. Z dnia na dzie\u0144 ponad 500 tys. pracownik\u00f3w zosta\u0142o bez zaj\u0119cia i \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, za to z rodzinami na utrzymaniu. 30 lat po tamtych wydarzeniach byli zatrudnieni wspominaj\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0119, wsp\u00f3lne pota\u0144c\u00f3wki i to, jak musieli poradzi\u0107 sobie, kiedy ich \u015bwiat si\u0119 za\u0142ama\u0142.<\/strong><\/p>\n

30 lat temu zlikwidowano PGR-y. Byli pracownicy wspominaj\u0105 bolesne chwile<\/strong><\/h2>\n

500 tys. by\u0142ych pracownik\u00f3w zlikwidowanych 30 lat temu PGR-\u00f3w <\/strong>z dnia na dzie\u0144 zostawiono bez pracy czy pieni\u0119dzy. Okres wypowiedzenia? Odprawa<\/a>? Mogli o tym zapomnie\u0107. „Ludzie si\u0119 za\u0142amywali wtedy” – wspominaj\u0105 byli pracownicy we wstrz\u0105saj\u0105cym materiale reporterskim zrealizowanym przez redakcj\u0119 NaTemat.pl.<\/p>\n

19 pa\u017adziernika 1991 roku uchwalono ustaw\u0119 o gospodarowaniu nieruchomo\u015bciami rolnymi Skarbu Pa\u0144stwa. To w\u0142a\u015bnie na jej mocy dokonano likwidacji Pa\u0144stwowych Gospodarstw Rolnych. Oceniano je jako niewydajne, zbyt drogie w utrzymaniu i finalnie potraktowano jako nieudany, socjalistyczny eksperyment. Szkoda, \u017ce wraz z ich zamkni\u0119ciem udawano, jakby przestali istnie\u0107 tak\u017ce i ludzie, kt\u00f3rzy w nich pracowali.<\/p>\n

Takich os\u00f3b by\u0142o ponad 500 tys., jednak pozostawienie ich bez pracy mia\u0142o wp\u0142yw tak\u017ce na ich bliskich. Dzi\u015b szacuje si\u0119, \u017ce likwidacja PGR-\u00f3w mog\u0142a wywrze\u0107 negatywny wp\u0142yw na nawet 2 miliony Polak\u00f3w. Co sta\u0142o si\u0119 z nimi potem? Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 poszukiwa\u0142a nowego zaj\u0119cia, du\u017ca odleg\u0142o\u015b\u0107 do innych, wi\u0119kszych miejscowo\u015bci z wi\u0119kszym rynkiem pracy<\/a> potrafi\u0142a skutecznie sabotowa\u0107 te plany.<\/p>\n

Na d\u0142ugo do by\u0142ych pracownik\u00f3w PGR-\u00f3w<\/strong> przylgn\u0119\u0142a wi\u0119c \u0142atka „nierob\u00f3w”, \u017cyj\u0105cych ze \u015bwiadcze\u0144 socjalnych. Jak wygl\u0105da\u0142a prawda? Jej kulisy ods\u0142aniaj\u0105 dzi\u015b ostatni z tych, kt\u00f3rzy pami\u0119taj\u0105 zar\u00f3wno ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0119 w PGR-ach, jak i wsp\u00f3lne pota\u0144c\u00f3wki.<\/p>\n

Likwidatorzy PGR-\u00f3w maj\u0105 wyrzuty sumienia? „Na rekompensat\u0119 ju\u017c nawet nie licz\u0119”<\/strong><\/h2>\n

Jak wygl\u0105da\u0142a likwidacja PGR-\u00f3w<\/strong>? Ich pracownik\u00f3w o tym, \u017ce „mog\u0105 i\u015b\u0107 do domu”, poinformowano nagle, w trakcie dnia normalnej pracy. „Przyjecha\u0142a do PGR-u polonezem. Powiedzia\u0142a kierowcy, \u017ceby nie gasi\u0142 silnika. Chcia\u0142a tylko zakomunikowa\u0107 ludziom, kt\u00f3rzy normalnie przyszli do pracy, \u017ce to ju\u017c koniec, i odjecha\u0107. Wesz\u0142a tam i powiedzia\u0142a, \u017ce to jest koniec, \u017ce nie b\u0119dzie \u017cadnej pracy, \u017cadnego PGR-u. Wsiad\u0142a do samochodu. Odje\u017cd\u017caj\u0105c odwraca\u0142a si\u0119 za siebie. Ten widok, widok ludzi tak potwornie zagubionych, towarzyszy jej przez te wszystkie lata. Wygl\u0105da\u0142o to troch\u0119 tak, jakby czy\u015bci\u0142a swoje sumienie\u2026” – wspomina\u0142a histori\u0119 jednej z likwidatorek w rozmowie z NaTemat.pl Joanna Warecha.\u00a0<\/p>\n

Wychowana w PGR-ze, autorka ksi\u0105\u017cki o tych, kt\u00f3rzy po nich pozostali, do dzi\u015b wci\u0105\u017c walczy o jak\u0105kolwiek form\u0119 rekompensaty dla os\u00f3b, kt\u00f3re pozbawiono \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, a nast\u0119pnie o nich zapomniano. Wielu z tych, kt\u00f3rzy jeszcze mogliby jej doczeka\u0107, ju\u017c na ni\u0105 nawet nie licz\u0105.<\/p>\n

„Ja ju\u017c zrezygnowa\u0142em. Ma\u0142o co nas ju\u017c zosta\u0142o. Z tych, co pracowali w Wartkowie, najstarszy jestem ja. Tam by\u0142o 100 os\u00f3b. Moi rodzice te\u017c pracowali w PGR-ze. Skoro wszyscy poumierali, to na co mo\u017cemy liczy\u0107? Zostawili i tak jak Owsiak m\u00f3wi „r\u00f3bta, co chceta”. W Wartkowie mieszkam ca\u0142y czas od 55 roku. Wszystko obserwowa\u0142em i cho\u0107 80 lat na karku, to jeszcze troch\u0119 pami\u0119tam” – dodawa\u0142 Kazimierz Trzci\u0144ski, kt\u00f3ry w PGR-ze w Wartkowie przepracowa\u0142 42 lata i 4 miesi\u0105ce.<\/p>\n

Po przej\u015bciu na wcze\u015bniejsz\u0105 emerytur\u0119<\/a> otrzyma\u0142 jej… 760 z\u0142. „Takimi pieni\u0119dzmi mi wynagrodzili ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0119” – komentowa\u0142 smutno m\u0119\u017cczyzna.<\/p>\n

Rezygnacja nie oznacza jednak pogodzenia si\u0119 ze strat\u0105. Jak podkre\u015bla\u0142 Pan Kazimierz, problem nie le\u017ca\u0142 wy\u0142\u0105cznie w braku odpraw, ale i utracie motywacji, jaka dotkn\u0119\u0142a wielu niesprawiedliwie potraktowanych. „Ludzie si\u0119 za\u0142amywali wtedy. Niekt\u00f3rzy sobie radzili, a niekt\u00f3rzy ca\u0142kowicie nie. Do dzi\u015b nie mog\u0105 do siebie doj\u015b\u0107” – t\u0142umaczy\u0142 Pan Kazimierz.\u00a0<\/p>\n

Zasi\u0142ek, g\u0142odowe emerytury, ci\u0105g\u0142a pogo\u0144 za prac\u0105. Co sta\u0142o si\u0119 z by\u0142ymi pracownikami PGR-\u00f3w?<\/strong><\/h2>\n

Jak jednak wspominaj\u0105 byli pracownicy PGR-\u00f3w, zanim rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 ich prywatny horror, sam\u0105 prac\u0119 uwa\u017cali za ca\u0142kiem niez\u0142\u0105. Z pewno\u015bci\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105<\/a>, wymagaj\u0105c\u0105, ale tak\u017ce stabiln\u0105 i zespo\u0142ow\u0105. „Ora\u0142em po nocach, \u017ceby co\u015b mie\u0107. Kupi\u0142em najpierw motor Jaw\u0119, p\u00f3\u017aniej Junaka z koszem. Urodzi\u0142 si\u0119 nam syn Andrzej i do 1972 roku poje\u017adzili\u015bmy jeszcze Junakiem, a p\u00f3\u017aniej ju\u017c kupi\u0142em samoch\u00f3d. Pierwszy mia\u0142em trabanta na wiosce i wozi\u0142em ludzi na \u015bluby, na chrzty. Ci\u0119\u017cko si\u0119 w PGR-ze napracowali\u015bmy, ale zawsze by\u0142o weso\u0142o. Pota\u0144c\u00f3wki robili\u015bmy. Jeden do drugiego nie mia\u0142 \u017cadnej pretensji, ani nic” – opowiada\u0142 Pan Kazimierz.<\/p>\n

Nic dziwnego, \u017ce nag\u0142e zamkni\u0119cie ich miejsc pracy oraz pozostawienie ich „na \u0142asce losu” wywo\u0142a\u0142o fal\u0119 goryczy. Co wi\u0119cej, nie by\u0142o nawet czasu, aby sobie na ni\u0105 pozwoli\u0107. Trzeba by\u0142o szybko zacz\u0105\u0107 rozgl\u0105da\u0107 si\u0119 za inn\u0105 prac\u0105. A z tym wcale lekko nie by\u0142o. Przyk\u0142ad? W gminie S\u0142awobor po zamkni\u0119ciu PGR-u<\/strong> na 1800 zatrudnionych os\u00f3b bez pracy zosta\u0142o 700. Gdzie znale\u017a\u0107 dla nich miejsce?<\/p>\n

Panu Andrzejowi Wieprzyckiemu, kt\u00f3ry przepracowa\u0142 w PGR-ze 12 lat jako magazynier<\/a>, akurat si\u0119 uda\u0142o. Niestety, nie wszyscy mieli tyle szcz\u0119\u015bcia. „W PGR-ze \u017cy\u0142o si\u0119 biednie, ale ludziom udawa\u0142o si\u0119 wi\u0105za\u0107 koniec z ko\u0144cem. Ci\u0119\u017cko si\u0119 pracowa\u0142o, do p\u00f3\u017ana, ale kto chcia\u0142 pracowa\u0107 i pracowa\u0142, m\u00f3g\u0142 normalnie funkcjonowa\u0107. By\u0142a jaka\u015b stabilno\u015b\u0107, ludzie wiedzieli, jaka jest przysz\u0142o\u015b\u0107, \u017ce rewelacji nie zarobi\u0105, ale tyle mog\u0105 wyda\u0107, na to sobie pozwoli\u0107. A p\u00f3\u017aniej… tragedia” – wspomina.<\/p>\n

Jak dodaje, sytuacja naprawd\u0119 by\u0142a patowa. Kiedy po likwidacji PGR-u mieszka\u0144cy S\u0142owenkowa chcieli ruszy\u0107 w pogo\u0144 za prac\u0105 do pobliskiego Ko\u0142obrzegu, czeka\u0142a na nich kolejna, nieprzyjemna niespodzianka. Tym razem k\u0142opotem okaza\u0142 si\u0119 brak transportu do miasta. Przewo\u017anikom przesta\u0142y si\u0119 op\u0142aca\u0107 kursy do miejscowo\u015bci, a bezrobotnym, by\u0142ym pracownikom przedsi\u0119biorstw brakowa\u0142o i \u015brodk\u00f3w i aut, by m\u00f3c samodzielnie swobodnie si\u0119 porusza\u0107.<\/p>\n

\n

Szukasz pracy w Cz\u0119stochowie<\/a>? Sprawd\u017a najlepsze oferty na GoWork.pl!<\/p>\n

\n

Wszechobecna depresja<\/strong><\/h2>\n

W miejscowo\u015bciach, kt\u00f3re powsta\u0142y wok\u00f3\u0142 PGR-\u00f3w, mieszka\u0144cy w rozmowie z dziennikarzami NaTemat wspominaj\u0105 tragiczne wydarzenia po ich zamkni\u0119ciu. \u017bycie zgas\u0142o, a po poczuciu stabilno\u015bci nasta\u0142y chaos i niepok\u00f3j, kt\u00f3re wielu por\u00f3wnywa\u0142o do emocjonalnej pustki i strachu. Osoby z tych obszar\u00f3w opowiadaj\u0105 o bezradno\u015bci i b\u00f3lu, kt\u00f3ry z czasem zacz\u0119to t\u0142umi\u0107 alkoholem. W\u00f3wczas nie m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o depresji<\/a> \u2013 osoby, kt\u00f3re nie mia\u0142y si\u0142, by wsta\u0107 z \u0142\u00f3\u017cka, okre\u015blano jako \u201enieroby\u201d. Opuszczeni, cz\u0119sto w trudnych warunkach mieszkaniowych, mieszka\u0144cy PGR-\u00f3w nigdy nie otrzymali pomocy ani mo\u017cliwo\u015bci wyra\u017cenia swoich emocji.<\/p>\n

Dopiero dzi\u015b, po trzech dekadach, przestrze\u0144 do opowiadania tych historii zaczyna pojawia\u0107 si\u0119 na nowo w debacie publicznej. Wydarzenia pandemii przypomnia\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwu, jak bolesne jest traci\u0107 swoje \u017cycie zawodowe i osobiste, b\u0119d\u0105c zale\u017cnym od decyzji innych. To do\u015bwiadczenie sprawi\u0142o, \u017ce problemy i traumy pozostawione bez wsparcia emocjonalnego w latach po upadku PGR-\u00f3w zacz\u0119\u0142y by\u0107 rozumiane i dostrzegane.<\/p>\n

Nie licz\u0105 na wiele, ale chc\u0105, aby o nich pami\u0119tano. „Wychowano mnie w szacunku do ludzi”<\/strong><\/h2>\n

Obecnie byli pracownicy PGR-\u00f3w, kiedy si\u0119 spotykaj\u0105, wspominaj\u0105 zar\u00f3wno dobre, jak i z\u0142e chwile. Do tych pierwszych wracaj\u0105 jednak z mieszank\u0105 nostalgii i \u017calu. Trudno nie mie\u0107 mieszanych uczu\u0107, kiedy wyj\u0105tkowo ci\u0119\u017cka praca nie przynios\u0142a spodziewanych efekt\u00f3w – ani wtedy, ani dzi\u015b.\u00a0<\/p>\n

„Pani, co ja si\u0119 narobi\u0142am. Co ja work\u00f3w si\u0119 nad\u017awiga\u0142am, co ja z m\u0119\u017cczyznami kartofli do wagon\u00f3w si\u0119 nanosi\u0142am. I krowy si\u0119 doi\u0142o. Nie by\u0142o but\u00f3w nawet dobrych, tylko gumowce takie si\u0119 zak\u0142ada\u0142o, co woda w nich chlapa\u0142a. Trzeba by\u0142o gn\u00f3j wynosi\u0107 na wid\u0142ach. Urodzi\u0142am dziecko, mia\u0142o 6 tygodni, dziecko w w\u00f3zek i za kosiarzem trzeba by\u0142o i\u015b\u0107 i odbiera\u0107 zbo\u017ce. Du\u017co prze\u017cy\u0142am. Narobi\u0142am si\u0119 tyle, \u017ce mam dosy\u0107, a teraz si\u0119 choruje. Nogi jak bol\u0105…” – opowiada\u0142a reporterce NaTemat.pl Pani Helena, kt\u00f3ra w PGR-ze przepracowa\u0142a 30 lat.<\/p>\n

Dzi\u015b, kiedy min\u0119\u0142o ich kolejnych 30, a Pani Helena sko\u0144czy\u0142a 90 lat, Joanna Warecha wci\u0105\u017c nie poddaje si\u0119 w walce, aby ona i inni byli pracownicy PGR-\u00f3w mogli otrzyma\u0107 form\u0119 finansowego wsparcia od pa\u0144stwa.\u00a0<\/p>\n

„To jest dla mnie ogromny zaszczyt, ogromna duma, \u017ce mog\u0119 by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 tak wspania\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci. Przez ponad 20 lat, troch\u0119 jak samotny je\u017adziec, je\u017adzi\u0142am po Polsce i upomina\u0142am si\u0119 o tych ludzi. Ci\u0105gle s\u0142ysza\u0142am, prosz\u0119 pani, kogo to interesuje, przecie\u017c PGR-y dawno ju\u017c zosta\u0142y zlikwidowane. A mnie ca\u0142y czas to interesuje i uwa\u017cam, \u017ce to jest ostatni moment na to, \u017ceby rz\u0105dz\u0105cy ponad wszelkimi podzia\u0142ami politycznymi podnie\u015bli r\u0119ce za wyp\u0142at\u0105 odszkodowa\u0144 i zado\u015b\u0107uczynienia dla by\u0142ych pracownik\u00f3w PGR-\u00f3w<\/strong> i ich rodzin” – podkre\u015bla\u0142a.<\/p>\n

Spo\u0142eczne skutki likwidacji PGR-\u00f3w w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach<\/h2>\n

Likwidacja Pa\u0144stwowych Gospodarstw Rolnych mia\u0142a ogromny wp\u0142yw na spo\u0142eczno\u015bci lokalne, zw\u0142aszcza w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach, gdzie PGR-y by\u0142y g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em zatrudnienia. Utrata pracy przez setki tysi\u0119cy os\u00f3b doprowadzi\u0142a do wzrostu bezrobocia, ub\u00f3stwa i migracji zarobkowej. Brak odpowiedniego wsparcia ze strony pa\u0144stwa pog\u0142\u0119bi\u0142 problemy spo\u0142eczne, prowadz\u0105c do marginalizacji ca\u0142ych region\u00f3w. Do dzi\u015b wiele z tych miejsc boryka si\u0119 z konsekwencjami tamtych decyzji, a ich mieszka\u0144cy czuj\u0105 si\u0119 zapomniani przez reszt\u0119 kraju.<\/p>\n

Potrzeba wsparcia dla by\u0142ych pracownik\u00f3w PGR-\u00f3w<\/h2>\n

Pomimo up\u0142ywu lat, wielu by\u0142ych pracownik\u00f3w PGR-\u00f3w nadal odczuwa skutki likwidacji tych gospodarstw. Niskie emerytury, brak perspektyw zawodowych i poczucie niesprawiedliwo\u015bci to tylko niekt\u00f3re z problem\u00f3w, z kt\u00f3rymi si\u0119 zmagaj\u0105. Dlatego wa\u017cne jest, aby pa\u0144stwo i organizacje spo\u0142eczne podejmowa\u0142y dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu wsparcie tych os\u00f3b, takie jak programy przekwalifikowania zawodowego, pomoc psychologiczna czy inicjatywy integruj\u0105ce spo\u0142eczno\u015bci lokalne. Tylko w ten spos\u00f3b mo\u017cna zrekompensowa\u0107 straty i przywr\u00f3ci\u0107 godno\u015b\u0107 tym, kt\u00f3rzy przez lata byli filarem polskiego rolnictwa.<\/p>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/em> NaTemat.pl<\/em><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: https:\/\/pixabay.com\/pl\/photos\/emeryt-emeryci-w-podesz%C5%82ym-wieku-7390179\/<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Blisko 2 miliony os\u00f3b zosta\u0142o dotkni\u0119tych likwidacj\u0105 PGR-\u00f3w. Z dnia na dzie\u0144 ponad 500 tys. pracownik\u00f3w zosta\u0142o bez zaj\u0119cia i \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, za to z rodzinami na utrzymaniu. 30 lat po tamtych wydarzeniach byli zatrudnieni wspominaj\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0119, wsp\u00f3lne pota\u0144c\u00f3wki i to, jak musieli poradzi\u0107 sobie, kiedy ich \u015bwiat si\u0119 za\u0142ama\u0142. 30 lat temu […]<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":60520,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34468"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34468"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34468\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60521,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34468\/revisions\/60521"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/60520"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34468"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34468"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34468"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}