{"id":24681,"date":"2021-02-05T16:46:18","date_gmt":"2021-02-05T15:46:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/?p=24681"},"modified":"2025-06-17T12:41:55","modified_gmt":"2025-06-17T10:41:55","slug":"praca-a-choroba-psychiczna-czy-zwolnienie-pracownika-chorego-psychicznie-jest-legalne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/praca-a-choroba-psychiczna-czy-zwolnienie-pracownika-chorego-psychicznie-jest-legalne\/","title":{"rendered":"Praca a choroba psychiczna. Czy zwolnienie pracownika chorego psychicznie jest legalne?"},"content":{"rendered":"\n

Osoba z zaburzeniami psychicznymi mo\u017ce by\u0107 ca\u0142kiem normalnym pracownikiem. Zdolno\u015b\u0107 do pracy zawodowej takich pracownik\u00f3w wcale nie musi by\u0107 ograniczona. Najwa\u017cniejsze jest jednak to, aby nie stanowi\u0142a zagro\u017cenia dla innych. Sprawdzamy, jak wygl\u0105da zatrudnienie os\u00f3b z chorobami psychicznymi – jakie s\u0105 tu prawa obu stron i sytuacje, w kt\u00f3rych pojawia si\u0119 wizja zwolnienia.<\/strong><\/p>\n

\"Praca

\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: https:\/\/pl.123rf.com\/photo_10355708_stres.html<\/p><\/div>\n

\u00a0<\/p>\n

To trudny temat, zar\u00f3wno dla os\u00f3b chorych, jak i pracodawc\u00f3w. Czy osoba chora psychicznie mo\u017ce pracowa\u0107 jak ka\u017cda inna? Nasza ekspertka prawna t\u0142umaczy, jak przepisy reguluj\u0105 kwesti\u0119 choroby psychicznej i pracy. Czy mamy obowi\u0105zek informowa\u0107 prze\u0142o\u017conych o swoim stanie zdrowia? Czy zwolnienie pracownika chorego psychicznie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako dyskryminacj\u0119?<\/strong><\/p>\n

Jakie s\u0105 rodzaje chor\u00f3b psychicznych?<\/strong><\/h2>\n

Choroby psychiczne to szeroka grupa zaburze\u0144, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na my\u015bli, emocje i zachowania cz\u0142owieka, utrudniaj\u0105c codzienne funkcjonowanie. Istnieje kilka g\u0142\u00f3wnych kategorii tych chor\u00f3b, w tym:<\/p>\n

1) Zaburzenia l\u0119kowe<\/strong> \u2013 obejmuj\u0105ce nadmierny l\u0119k i strach, takie jak zaburzenie obsesyjno-kompulsywne czy zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego.<\/p>\n

2) Zaburzenia od\u017cywiania<\/strong> \u2013 np. anoreksja czy bulimia, dotycz\u0105ce postrzegania cia\u0142a i relacji z jedzeniem.<\/p>\n

3) Zaburzenia osobowo\u015bci<\/strong> \u2013 jak osobowo\u015b\u0107 borderline, cechuj\u0105 si\u0119 sta\u0142ymi trudno\u015bciami w my\u015bleniu i zachowaniu.<\/p>\n

4) Zaburzenia nastroju<\/strong> \u2013 jak depresja czy choroba afektywna dwubiegunowa, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na wahania nastroju.<\/p>\n

5) Zaburzenia psychotyczne<\/strong> \u2013 m.in. schizofrenia, charakteryzuj\u0105ce si\u0119 zak\u0142\u00f3ceniami w my\u015bleniu i postrzeganiu rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n

Chocia\u017c choroby te mog\u0105 by\u0107 trudne, odpowiednie leczenie oraz psychoterapia mog\u0105 znacznie poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 \u017cycia pacjenta.<\/p>\n

Czy osoba chora psychicznie mo\u017ce pracowa\u0107?<\/strong><\/h2>\n

Niski poziom finansowania, deficyt kadr, brak odpowiedniej koordynacji dzia\u0142a\u0144 i kolejki, kolejki, kolejki\u2026 O tym, jak s\u0142abo funkcjonuje w Polsce profesjonalna opieka zdrowia psychicznego, przekona\u0142 si\u0119 niejeden pacjent. Tymczasem dane nie k\u0142ami\u0105 \u2013 coraz wi\u0119cej Polak\u00f3w jest zmuszonych z niej korzysta\u0107. Jeszcze przed pandemi\u0105 psychiatrycznie leczy\u0142o si\u0119 ju\u017c przesz\u0142o 1,6 miliona os\u00f3b w Polsce. Tymczasem na terenie Polski pracuje jedynie\u2026 4,3 tys. uprawnionych do wykonywania zawodu psychiatr\u00f3w<\/a>, w tym jeszcze mniej wyspecjalizowanych w psychiatrii dzieci\u0119cej.<\/p>\n

Jak wynika z najnowszych bada\u0144 Instytutu Nenckiego PAN, blisko 54% chorych psychicznie os\u00f3b mieszkaj\u0105cych w Polsce zanotowa\u0142o wyra\u017ane pogorszenie swojej kondycji psychicznej na skutek pandemii<\/a> koronawirusa. Liczby strasz\u0105, ale wyj\u015bcia nie ma \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 chorych musi pracowa\u0107, aby m\u00f3c si\u0119 utrzyma\u0107, a do tego nierzadko pokry\u0107 koszty leczenia prywatnego.\u00a0 Czy osoba chora psychicznie mo\u017ce pracowa\u0107<\/strong> tak, jak inni? I co na to pracodawcy? Okazuje si\u0119, \u017ce\u2026 rzadko maj\u0105 poj\u0119cie o tym, \u017ce maj\u0105 chorego psychicznie w pracy.<\/strong><\/p>\n

Ograniczenia powoduj\u0105, \u017ce rzadko kiedy pracodawca decyduje si\u0119 na zatrudnienie pracownika z zaburzeniami psychicznymi. Zamiast zadba\u0107 o aktywizacj\u0119 zawodow\u0105 os\u00f3b z zaburzeniami psychicznymi na rynku pracy<\/a>, a wi\u0119c w\u0142\u0105czy\u0107 takie osoby w programy pracy i rehabilitacji zawodowej, cz\u0119sto tacy pracownicy znajduj\u0105 zatrudnienie g\u0142\u00f3wnie w subsydiowanych zak\u0142adach pracy chronionej, przedsi\u0119biorstwach spo\u0142ecznych lub w zak\u0142adach aktywno\u015bci zawodowej.<\/p>\n

Osoby, kt\u00f3re w og\u00f3le nie pracowa\u0142y, albo leczy si\u0119 w ca\u0142odobowych oddzia\u0142ach psychiatrycznych, albo otrzymuj\u0105 za\u015bwiadczenie o niepe\u0142nosprawno\u015bci, rezygnuj\u0105c z podj\u0119cia pracy lub pozostaj\u0105c bez zatrudnienia przez trudno\u015bci w jej zdobyciu.<\/p>\n

Choroba psychiczna a niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107<\/h3>\n

Sytuacji nie u\u0142atwia fakt, \u017ce osoby choruj\u0105ce na zaburzenia psychiczne kwalifikuj\u0105 si\u0119 do uzyskania orzeczenia o niepe\u0142nosprawno\u015bci<\/a>. Aby uzyska\u0107 w takim dokumencie kod choroby psychicznej, nale\u017cy wskaza\u0107 na wykluczenie takiej osoby z r\u00f3l spo\u0142ecznych, a tak\u017ce jej trudno\u015bci w znalezieniu zatrudnienia.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi chorych psychicznie z orzeczeniem o niepe\u0142nosprawno\u015bci<\/strong>, a\u017c 37% nie ma pracy. Co wi\u0119cej, prawie po\u0142owa os\u00f3b ze znacznym stopniem niepe\u0142nosprawno\u015bci wydanym na podstawie choroby na tle psychicznym, nigdy nie pracowa\u0142a. Dane wskazuj\u0105 wi\u0119c, \u017ce tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 tej grupy nale\u017cy do os\u00f3b aktywnych zawodowo.<\/p>\n

\n

Szukasz pracy w Lublinie<\/a>? Sprawd\u017a najlepsze oferty na GoWork.pl<\/a>!<\/p>\n

\n

Praca a choroba psychiczna \u2013 \u201eRzadko zwierzam si\u0119 na temat swojego stanu zdrowia\u201d<\/strong><\/h3>\n

O ile wyjawianie innym naszych zaburze\u0144 psychicznych typu zaburzenia zachowania, nastroju czy osobowo\u015bci przychodzi ju\u017c nieco \u0142atwiej ni\u017c kiedy\u015b, a has\u0142o \u201edepresja\u201d przesta\u0142o budzi\u0107 wi\u0119ksze kontrowersje, o tyle kwestia choroby psychicznej w pracy<\/strong> wci\u0105\u017c pozostaje nie do ko\u0144ca oczywista.<\/p>\n

\u201eMoja najd\u0142u\u017csza praca trwa\u0142a zaledwie trzy miesi\u0105ce. Epizody chorobowe w moim przypadku wyst\u0119puj\u0105 minimum cztery razy w roku. Szanse na dostanie sta\u0142ej umowy s\u0105 bliskie zeru, gdy\u017c zazwyczaj jeszcze w trakcie okresu pr\u00f3bnego musz\u0119 i\u015b\u0107 na kilkumiesi\u0119czne zwolnienie. Gdy wracam z L4<\/a>, zazwyczaj jestem zwalniany.<\/p>\n

Z zawodu jestem piel\u0119gniarzem, ale nie mog\u0119 wykonywa\u0107 swojej pracy ze wzgl\u0119du na chorob\u0119. Obecnie pracuj\u0119 na produkcji, to ci\u0119\u017ckie zaj\u0119cie, pracuj\u0119 po 12 godzin, r\u00f3wnie\u017c w nocy. Ostatnio zapomnia\u0142em w\u0142\u0105czy\u0107 maszyn\u0119. Przez godzin\u0119 nie pracowa\u0142a, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 ze stratami finansowymi. Na szcz\u0119\u015bcie mi si\u0119 upiek\u0142o. Liderowi nak\u0142ama\u0142em, \u017ce mam powa\u017cne problemy w domu, st\u0105d moja nieuwaga. Je\u015bli cierpisz na chorob\u0119 afektywn\u0105 dwubiegunow\u0105, musisz nauczy\u0107 si\u0119 k\u0142ama\u0107\u201d \u2013 opowiada\u0142 we wstrz\u0105saj\u0105cym wywiadzie dla portalu Gazeta.pl cierpi\u0105cy na chorob\u0119 afektywn\u0105 dwubiegunow\u0105 Jan.<\/p>\n

\n

SPRAWD\u0179 TE\u017b: Schizofrenia a praca: Jaka praca dla schizofrenika?<\/a><\/p>\n

\n

Ta smutna opowie\u015b\u0107 to niestety nie jest odosobniony przypadek. Osoby cierpi\u0105ce na powa\u017cne zaburzenia i choroby psychiczne rzadko otwarcie m\u00f3wi\u0105 o swoich dolegliwo\u015bciach. Czasem ze strachu przed utrat\u0105 pracy, a czasem ze wzgl\u0119du na strach\u2026w oczach innych, kiedy ju\u017c dowiedz\u0105 si\u0119, co jest z nimi nie tak. Choroby psychiczne<\/strong> wcale nie musz\u0105 mocno wp\u0142ywa\u0107 na prac\u0119 \u2013 wystarczy, \u017ce takie przekonanie b\u0119dzie funkcjonowa\u0142o u pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Chory psychicznie w pracy \u2013 problem czy stereotyp?<\/strong><\/h2>\n

Wed\u0142ug bada\u0144 firmy ADP Polska jedynie 8,3% chorych psychicznie w pracy<\/strong> decyduje si\u0119 na poinformowanie pracodawcy o swoim stanie zdrowia. Bywa jednak i tak, \u017ce towarzysz\u0105ce im objawy s\u0105 do\u015b\u0107 nieprzewidywalne lub bardzo intensywne i lepiej, aby nie wiedzieli o nich tylko chorzy\u2026 Trudno jednak dziwi\u0107 si\u0119 tym, kt\u00f3rzy ukrywaj\u0105 swoje przypad\u0142o\u015bci tak d\u0142ugo, jak tylko mog\u0105.<\/p>\n

Wielu pracodawc\u00f3w obawia si\u0119 nie tylko potencjalnie niepokoj\u0105cych zachowa\u0144 ze strony chorych psychicznie pracownik\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c konieczno\u015bci godzenia si\u0119 z przed\u0142u\u017caj\u0105cymi si\u0119 zwolnieniami lekarskimi, a w szczeg\u00f3lno\u015bci p\u0142acenia za nie. Nagminne nadu\u017cywanie zwolnie\u0144 lekarskich, w szczeg\u00f3lno\u015bci orzekanych na d\u0142ugi okres i to w dodatku z b\u0142ahych powod\u00f3w, wykreowa\u0142o powa\u017cny problem, a jego skutki potrafi\u0105 by\u0107 bardzo dotkliwe. S\u0105 wi\u0119c tacy pacjenci, kt\u00f3rzy z obawy o zwolnienie z pracy<\/a> wol\u0105 leczenia nie podejmowa\u0107, podczas gdy by\u0142oby ono naprawd\u0119 wskazane.<\/p>\n

\n

DOWIEDZ SI\u0118 WI\u0118CEJ: Zwolnienie lekarskie od psychiatry<\/a> \u2013 jak d\u0142ugo trwa?<\/p>\n

\n

Czy osoba chora psychicznie mo\u017ce pracowa\u0107<\/strong> podczas ataku psychozy lub manii? Na to pytanie chyba nie musimy odpowiada\u0107. Powszechnym problemem w przypadku pacjent\u00f3w cierpi\u0105cych na tak powa\u017cne choroby, jak np. schizofrenia paranoidalna, jest tak\u017ce sk\u0142onno\u015b\u0107 do odstawiania lek\u00f3w, kiedy ju\u017c \u201epoczuj\u0105 si\u0119 dobrze\u201d. W efekcie silne objawy psychotyczne mog\u0105 niestety szybko nawr\u00f3ci\u0107 i narobi\u0107 pacjentowi problem\u00f3w i w pracy, i w \u017cyciu prywatnym.<\/p>\n

Nie brakuje jednak tak\u017ce przyk\u0142ad\u00f3w sumiennych, skoncentrowanych pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 po\u0142\u0105czy\u0107 prac\u0119 z chorob\u0105 psychiczn\u0105<\/strong>. Lecz\u0105 si\u0119 regularnie, czuj\u0105 dobrze i przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu funkcjonuj\u0105 niemal tak samo, jak osoby zdrowe. Niestety, z powodu powielanych stereotyp\u00f3w i dopiero powoli zmieniaj\u0105cego si\u0119 podej\u015bcia do psychiatrii, nadal musz\u0105 obawia\u0107 si\u0119 o prac\u0119. Zwolnienie pracownika chorego psychicznie<\/strong> to nadal dla wielu pracodawc\u00f3w lepsze rozwi\u0105zanie ni\u017c zaryzykowanie ich dalszego zatrudnienia.<\/p>\n

\n

WARTO SPRAWDZI\u0106: Pod presj\u0105 i w ciszy \u2013 czy potrzebujemy bezpiecznego psychologicznie\u00a0\u015brodowiska pracy?<\/a><\/p>\n

\n

\u00a0<\/p>\n

Zwolnienie pracownika chorego psychicznie \u2013 czy jest legalne? Odpowiada ekspert prawny <\/strong>GoWork.pl<\/strong><\/a>!<\/strong><\/h2>\n

Czy zwolnienie pracownika chorego psychicznie<\/strong> to ju\u017c dyskryminacja? Co na to Kodeks pracy? Na te i inne pytania w kolejnym odcinku naszego cyklu \u201ePracodawca to (nie) Tw\u00f3j Wr\u00f3g\u201d odpowiada ekspertka prawna GoWork.pl<\/a>, Angelika Kowalczyk.<\/p>\n

\n

TO MO\u017bE CI\u0118 ZAINTERESOWA\u0106: Depresja w pracy : Forum<\/a><\/p>\n

\n

1. Czy mam obowi\u0105zek informowa\u0107 prze\u0142o\u017conego o swojej chorobie psychicznej?<\/h3>\n

W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. \u2013 Kodeks pracy (dalej: Kodeks pracy) w art. 100 okre\u015blono katalog podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w pracownika. Zgodnie z tym przepisem, pracownik jest obowi\u0105zany<\/a> wykonywa\u0107 prac\u0119 sumiennie i starannie oraz stosowa\u0107 si\u0119 do polece\u0144 prze\u0142o\u017conych, kt\u00f3re dotycz\u0105 pracy, je\u017celi nie s\u0105 one sprzeczne z przepisami prawa lub umow\u0105 o prac\u0119.<\/p>\n

Pracownik powinien w szczeg\u00f3lno\u015bci:
1) przestrzega\u0107 czasu pracy ustalonego w zak\u0142adzie pracy;
2) przestrzega\u0107 regulaminu pracy i ustalonego w zak\u0142adzie pracy porz\u0105dku;
3) przestrzega\u0107 przepis\u00f3w oraz zasad bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy, a tak\u017ce przepis\u00f3w przeciwpo\u017carowych;
4) dba\u0107 o dobro zak\u0142adu pracy, chroni\u0107 jego mienie oraz zachowa\u0107 w tajemnicy informacje, kt\u00f3rych ujawnienie mog\u0142oby narazi\u0107 pracodawc\u0119 na szkod\u0119;
5) przestrzega\u0107 tajemnicy okre\u015blonej w odr\u0119bnych przepisach;
6) przestrzega\u0107 w zak\u0142adzie pracy zasad wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego.<\/p>\n

Zgodnie z powy\u017cszym, informowanie pracodawcy o chorobie psychicznej nie nale\u017cy do podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w pracownika. Mo\u017cna by\u0142oby wi\u0119c istnienie takiej zasady wywodzi\u0107 jedynie po\u015brednio z kt\u00f3rego\u015b z powy\u017cszych zobowi\u0105za\u0144. Kwestia poinformowania o zdrowiu psychicznym mog\u0142aby mie\u015bci\u0107 si\u0119 ewentualnie albo w nakazie przestrzegania zasad bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy (BHP), jako \u017ce stanowi to element problematyki zdrowotnej, albo przestrzegania zasad wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego.<\/p>\n

Zasady wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego to poj\u0119cie nieostre, nieposiadaj\u0105ce definicji legalnej, ale w doktrynie zwyk\u0142o si\u0119 tak okre\u015bla\u0107 og\u00f3lnie uznawane warto\u015bci, regu\u0142y czy og\u00f3lnie przyj\u0119te obyczaje. Czy zatem zgodnie z t\u0105 definicj\u0105 mogliby\u015bmy stwierdzi\u0107, \u017ce chory psychicznie w pracy<\/strong> powinien informowa\u0107 prze\u0142o\u017conego o swojej chorobie? Z pewno\u015bci\u0105 nie. Zgodnie bowiem z przyj\u0119tymi spo\u0142eczne normami, stan zdrowia jest prywatn\u0105 spraw\u0105 ka\u017cdego cz\u0142owieka.<\/p>\n

Powy\u017csz\u0105 spo\u0142eczn\u0105 norm\u0119 wyra\u017ca r\u00f3wnie\u017c Rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016\/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony os\u00f3b fizycznych w zwi\u0105zku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przep\u0142ywu takich danych. W \u015bwietle tego aktu ochrona os\u00f3b fizycznych w zwi\u0105zku z przetwarzaniem danych osobowych jest jednym z praw podstawowych.<\/p>\n

Do danych osobowych dotycz\u0105cych zdrowia nale\u017cy zaliczy\u0107 wszystkie dane o stanie zdrowia osoby, kt\u00f3rej dane dotycz\u0105, ujawniaj\u0105ce informacje o przesz\u0142ym, obecnym lub przysz\u0142ym stanie fizycznego, lub psychicznego zdrowia osoby, kt\u00f3rej dane dotycz\u0105. Do danych takich nale\u017c\u0105 informacje o danej osobie fizycznej zbierane podczas jej rejestracji do us\u0142ug opieki zdrowotnej lub podczas \u015bwiadczenia jej us\u0142ug opieki zdrowotnej.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c podmiot wystawiaj\u0105cy zwolnienie lekarskie od wykonywania pracy nie ma prawa wpisa\u0107 na nim konkretnego powodu (choroby). Skoro zatem w zwolnieniu lekarskim nie znajduje si\u0119 informacja o chorobie, za\u015b ZUS wysy\u0142a do pracodawcy jedynie wiadomo\u015b\u0107 o wystawieniu\/anulowaniu zwolnienia, to dlaczego pracownik mia\u0142by z w\u0142asnej woli informowa\u0107 o chorobie psychicznej, skoro nawet formalnie podawanie takich danych jest zabronione?<\/p>\n

Maj\u0105c na uwadze drugi z wy\u017cej wymienionych podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w pracownika, tj. \u00f3w dotycz\u0105cy przestrzegania zasad BHP, to zobowi\u0105zania pracownika w tym obszarze zosta\u0142y doprecyzowane w art. 211 Kodeksu pracy. Pracownik powinien zatem:<\/p>\n

1) zna\u0107 przepisy i zasady bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy, bra\u0107 udzia\u0142 w szkoleniu i instrukta\u017cu z tego zakresu oraz poddawa\u0107 si\u0119 wymaganym egzaminom sprawdzaj\u0105cym;
2) wykonywa\u0107 prac\u0119 w spos\u00f3b zgodny z przepisami i zasadami bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy oraz stosowa\u0107 si\u0119 do wydawanych w tym zakresie polece\u0144 i wskaz\u00f3wek prze\u0142o\u017conych;
3) dba\u0107 o nale\u017cyty stan maszyn, urz\u0105dze\u0144, narz\u0119dzi i sprz\u0119tu oraz o porz\u0105dek i \u0142ad w miejscu pracy;
4) stosowa\u0107 \u015brodki ochrony zbiorowej, a tak\u017ce u\u017cywa\u0107 przydzielonych \u015brodk\u00f3w ochrony indywidualnej oraz odzie\u017cy i obuwia roboczego, zgodnie z ich przeznaczeniem;
5) poddawa\u0107 si\u0119 wst\u0119pnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim i stosowa\u0107 si\u0119 do wskaza\u0144 lekarskich;
6) niezw\u0142ocznie zawiadomi\u0107 prze\u0142o\u017conego o zauwa\u017conym w zak\u0142adzie pracy wypadku albo zagro\u017ceniu \u017cycia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, a tak\u017ce inne osoby znajduj\u0105ce si\u0119 w rejonie zagro\u017cenia, o gro\u017c\u0105cym im niebezpiecze\u0144stwie;
7) wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 z pracodawc\u0105 i prze\u0142o\u017conymi w wype\u0142nianiu obowi\u0105zk\u00f3w dotycz\u0105cych bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy.<\/p>\n

Istotne dla naszych rozwa\u017ca\u0144 s\u0105 obowi\u0105zki wymienione punktach 5, 6 i 7, z kt\u00f3rych najwa\u017cniejszym jest szeroko poj\u0119ty obowi\u0105zek poddawania si\u0119 badaniom lekarskim. Nale\u017cy jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce przepis zobowi\u0105zuj\u0119 jedynie do wykonywania takich bada\u0144 i stosowania si\u0119 do zalece\u0144 lekarza, nie nak\u0142ada natomiast obowi\u0105zku poinformowania o wyniku takich bada\u0144<\/a>, tj. ewentualnej stwierdzonej choroby.<\/p>\n

Widzimy wyra\u017anie, \u017ce kwestia ta zostaje zamkni\u0119ta w relacji lekarz-pacjent (pracownik). Badania lekarskie pracownik\u00f3w maj\u0105 na celu stwierdzenie o przeciwwskazaniach do wykonywania pracy na okre\u015blonym stanowisku lub ich braku i tak\u0105 te\u017c informacj\u0119 otrzymuje pracodawca od lekarza medycyny pracy.<\/p>\n

Kwesti\u0119 ewentualnego obowi\u0105zku poinformowania o chorobie psychicznej mo\u017cna by\u0142oby rozwa\u017ca\u0107 w kontek\u015bcie wskazanego obowi\u0105zku niezw\u0142ocznego poinformowania o zagro\u017ceniu dla \u017cycia lub zdrowia ludzkiego (pkt 6) oraz wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z pracodawc\u0105 w zakresie przestrzegania zasad bhp (pkt 7). Wiemy bowiem, \u017ce choroby psychiczne maj\u0105 r\u00f3\u017cny przebieg i mo\u017ce towarzyszy\u0107 im np. agresja, kt\u00f3ra z kolei mo\u017ce stanowi\u0107 niebezpiecze\u0144stwo dla wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w.<\/p>\n

Nale\u017cy jednak mie\u0107 na uwadze, \u017ce obowi\u0105zek poinformowania o zagro\u017ceniu dotyczy sytuacji realnej, nie za\u015b potencjalnej. Co wi\u0119cej, obowi\u0105zek informacyjny dotyczy\u0142by napadu agresji z towarzysz\u0105cym mu realnym zagro\u017ceniem dla \u017cycia lub zdrowia wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, nie dotyczy\u0142by za\u015b samej choroby. Dyskusyjna jednak mo\u017ce by\u0107 kwestia, czy poinformowa\u0107 pracodawc\u0119\/wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w o potencjalnym zagro\u017ceniu wyst\u0105pienia takiego ataku agresji.<\/p>\n

Je\u015bli bowiem chory psychicznie w pracy<\/strong> zmaga si\u0119 z takimi powa\u017cnymi atakami cz\u0119sto i nie potrafi ich opanowa\u0107 bez pomocy lekarza, a zatem wyst\u0119puje wysokie prawdopodobie\u0144stwo stworzenia zagro\u017cenia, to uczciwie by\u0142oby o tym poinformowa\u0107 wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w\/pracodawc\u0119, maj\u0105c na uwadze chocia\u017cby wspomniane ju\u017c zasady wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego.<\/p>\n

\n

WEJD\u0179 I SPRAWD\u0179 TE\u017b: Schizofrenia a zdolno\u015b\u0107 do pracy \u2013 jaka praca dla schizofrenika? Dlaczego pracodawcy boj\u0105 si\u0119 ich zatrudnia\u0107?<\/a><\/p>\n

\n

\u00a0<\/p>\n

2. Zwolnienie pracownika chorego psychicznie: Czy pracodawca ma prawo zwolni\u0107 mnie z powodu choroby psychicznej?<\/h3>\n

Zgodnie z art. 11 [1] Kodeksu pracy, pracodawca jest obowi\u0105zany szanowa\u0107 godno\u015b\u0107 i inne dobra osobiste pracownika. Natomiast do d\u00f3br osobistych, w \u015bwietle art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. \u2013 Kodeks Cywilny, nale\u017cy w szczeg\u00f3lno\u015bci zdrowie.<\/p>\n

Kodeks pracy w art. 11 [2] wskazuje r\u00f3wnie\u017c, \u017ce pracownicy maj\u0105 r\u00f3wne prawa z tytu\u0142u jednakowego wype\u0142niania takich samych obowi\u0105zk\u00f3w. Je\u015bli zatem pracownik chory psychicznie wykonuje takie same obowi\u0105zki jak osoba zdrowa, to pracodawca nie ma podstaw, aby r\u00f3\u017cnicowa\u0107 ich wynagrodzenie czy status zatrudnienia. Ponadto, Kodeks pracy w art. 11 [3] oraz 18 [3a] wskazuje wyra\u017any zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu, r\u00f3wnie\u017c po\u015bredniej.<\/p>\n

Co prawda zdrowie nie zosta\u0142o wymienione w przepisie jako potencjalny pow\u00f3d dyskryminacji, ale po pierwsze jest to katalog otwarty, a po drugie wymieniono w nim \u201eniepe\u0142nosprawno\u015b\u0107\u201d, kt\u00f3ra jest przecie\u017c kwesti\u0105 zdrowotn\u0105, mo\u017cna wi\u0119c z powodzeniem przyj\u0105\u0107, \u017ce r\u00f3\u017cnicowanie w zatrudnieniu z wszelkich powod\u00f3w zdrowotnych, w tym r\u00f3wnie\u017c zwolnienie pracownika chorego psychicznie,<\/strong> mo\u017ce stanowi\u0107 przejaw dyskryminacji w zatrudnieniu.<\/p>\n

Nale\u017cy jednak mie\u0107 na uwadze, \u017ce ka\u017cda umowa z pracownikiem mo\u017ce zosta\u0107 rozwi\u0105zana i jest to prawo pracodawcy. O ile dopuszczalne powody tzw. zwolnienia dyscyplinarnego zosta\u0142y wyra\u017anie okre\u015blone w Kodeksie pracy, o tyle rozwi\u0105zanie umowy za wypowiedzeniem, a ju\u017c w szczeg\u00f3lno\u015bci za porozumiem stron, to sytuacja kszta\u0142towana na podstawie indywidualnych okoliczno\u015bci.<\/p>\n

W powy\u017cszym kontek\u015bcie warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zgodnie z art. 15 Kodeksu pracy, pracodawca jest obowi\u0105zany zapewni\u0107 pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Mo\u017cna wi\u0119c wyobrazi\u0107 sobie sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej pracodawca zwalnia pracownika<\/a>, je\u017celi ten, z uwagi na sw\u00f3j stan psychiczny, stwarza bezpo\u015brednie zagro\u017cenie dla \u017cycia lub zdrowia innych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Podstawy takiego zwolnienia nie powinna stanowi\u0107 jednak choroba psychiczna sama w sobie.<\/p>\n

Nie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zapomnie\u0107 o przys\u0142uguj\u0105cym pracodawcy zgodnie z art. 53 Kodeksu pracy prawie do rozwi\u0105zania umowy o prac\u0119 bez wypowiedzenia:<\/p>\n

1) je\u017celi niezdolno\u015b\u0107 pracownika do pracy wskutek choroby trwa:
a) d\u0142u\u017cej ni\u017c 3 miesi\u0105ce \u2013 gdy pracownik by\u0142 zatrudniony u danego pracodawcy kr\u00f3cej ni\u017c 6 miesi\u0119cy,
b) d\u0142u\u017cej ni\u017c \u0142\u0105czny okres pobierania z tego tytu\u0142u wynagrodzenia i zasi\u0142ku oraz pobierania \u015bwiadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesi\u0105ce \u2013 gdy pracownik by\u0142 zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesi\u0119cy lub je\u017celi niezdolno\u015b\u0107 do pracy zosta\u0142a spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorob\u0105 zawodow\u0105;
2) w razie usprawiedliwionej nieobecno\u015bci pracownika w pracy z innych przyczyn ni\u017c wymienione w pkt 1, trwaj\u0105cej d\u0142u\u017cej ni\u017c 1 miesi\u0105c.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie chorob\u0105, o kt\u00f3rej mowa w powy\u017cszym przepisie, mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c choroba psychiczna. Jak zatem widzimy, zwolnienie pracownika chorego psychicznie<\/strong> jest mo\u017cliwe.<\/p>\n

Z kolei wed\u0142ug wyroku S\u0105du Najwy\u017cszego z 10 marca 2015 r. (II PK 105\/14), je\u015bli pracownik dopu\u015bci\u0142 si\u0119 ci\u0119\u017ckiego naruszenia podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w, ale by\u0142 w stanie niepoczytalno\u015bci, kt\u00f3ra wynika z zaburze\u0144 psychicznych, nie mo\u017cna go obci\u0105\u017cy\u0107 win\u0105 sk\u0142aniaj\u0105c\u0105 do rozwi\u0105zania stosunku pracy bez wypowiedzenia.<\/p>\n

\n

POZNAJ INFORMACJE O: Depresja w pracy – jak pom\u00f3c takiej osobie?<\/a><\/p>\n

\n

3. Choroba psychiczna a praca: Jakie konsekwencje gro\u017c\u0105 pracodawcy z racji dyskryminacji, kt\u00f3rej do\u015bwiadczaj\u0105 osoby chore psychicznie?<\/h3>\n

Zgodnie z art. 18 [4] Kodeksu pracy, nadz\u00f3r i kontrol\u0119 przestrzegania prawa pracy, w tym przepis\u00f3w i zasad bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy czy przepis\u00f3w dotycz\u0105cych stosunku pracy, sprawuje Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy. Fakt dyskryminacji z powodu choroby psychicznej<\/strong> mo\u017cna wi\u0119c zg\u0142osi\u0107 do tego organu. Wskutek zg\u0142oszenia u pracodawcy powinno zosta\u0107 przeprowadzone post\u0119powanie kontrolne, za\u015b post\u0119powanie kontrolne powinno zaowocowa\u0107 wydaniem odpowiedniej decyzji (art. 11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy).<\/p>\n

Zgodnie z art. 218 \u00a7 1a Kodeksu karnego, pracodawca, kt\u00f3ry z\u0142o\u015bliwie lub uporczywie narusza prawa pracownika wynikaj\u0105ce ze stosunku pracy (do kt\u00f3rych to nale\u017cy prawo do r\u00f3wnego traktowania w zatrudnieniu), podlega grzywnie, karze ograniczenia wolno\u015bci albo pozbawienia wolno\u015bci do lat 2.<\/p>\n

Praca a choroba psychiczna \u2013 odszkodowanie za dyskryminacj\u0119 ze wzgl\u0119du na chorob\u0119 psychiczn\u0105<\/h3>\n

Choremu psychicznie w pracy<\/strong> przys\u0142uguje pe\u0142ne prawo do ubiegania si\u0119 o odszkodowanie za dyskryminacj\u0119 z powodu choroby psychicznej w pracy, co zosta\u0142o wskazane w art. 18 [3d] Kodeksu pracy. Przepis ten stanowi, \u017ce osoba, wobec kt\u00f3rej pracodawca naruszy\u0142 zasad\u0119 r\u00f3wnego traktowania w zatrudnieniu (a wi\u0119c poprzez np. dyskryminacj\u0119 ze wzgl\u0119du na zdrowie psychiczne), ma prawo do odszkodowania w wysoko\u015bci nie ni\u017cszej ni\u017c minimalne wynagrodzenie za prac\u0119. O odszkodowanie mo\u017cna ubiega\u0107 si\u0119, sk\u0142adaj\u0105c pozew do s\u0105du pracy.<\/p>\n

Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce prawo pracy wychodzi naprzeciw pracownikom, kt\u00f3rzy wskutek obaw o w\u0142asne zatrudnienie, nie korzystaj\u0105 z przys\u0142uguj\u0105cego im prawa do odszkodowania. W art. 18 [3e] Kodeksu pracy wskazano, \u017ce skorzystanie przez pracownika z uprawnie\u0144 przys\u0142uguj\u0105cych z tytu\u0142u naruszenia zasady r\u00f3wnego traktowania w zatrudnieniu nie mo\u017ce by\u0107 podstaw\u0105 niekorzystnego traktowania pracownika, a tak\u017ce nie mo\u017ce powodowa\u0107 jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec pracownika, zw\u0142aszcza nie mo\u017ce stanowi\u0107 przyczyny uzasadniaj\u0105cej wypowiedzenie przez pracodawc\u0119 stosunku pracy lub jego rozwi\u0105zanie bez wypowiedzenia.<\/p>\n

Je\u017celi ju\u017c natomiast wskutek dyskryminacji dojdzie do rozwi\u0105zania umowy o prac\u0119, to pracownik w takim przypadku mo\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do s\u0105du pracy. W\u00f3wczas to, w zale\u017cno\u015bci od rodzaju umowy (okresu, na jaki zosta\u0142a zawarta), s\u0105d pracy mo\u017ce orzec o:<\/p>\n