{"id":17574,"date":"2020-09-18T16:34:51","date_gmt":"2020-09-18T14:34:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/?p=17574"},"modified":"2026-08-21T16:02:32","modified_gmt":"2026-08-21T14:02:32","slug":"20-praca-na-czarno-i-brak-pensji-co-mozna-z-tym-zrobic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/20-praca-na-czarno-i-brak-pensji-co-mozna-z-tym-zrobic\/","title":{"rendered":"Praca na czarno i brak pensji. Co mo\u017cesz zrobi\u0107 w takiej sytuacji? Jak si\u0119 broni\u0107?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Historia Pana Paw\u0142a to kolejny smutny dow\u00f3d na to, \u017ce praca na czarno nie pop\u0142aca i to dos\u0142ownie. Jakie konsekwencje gro\u017c\u0105 pracownikowi i pracodawcy za prac\u0119 bez umowy? Co zrobi\u0107, je\u015bli pracujemy na czarno, a nie dostali\u015bmy wyp\u0142aty? Jak odzyska\u0107 pieni\u0105dze od pracodawcy na czarno? Na te pytania odpowiada nasza ekspertka prawna w kolejnym odcinku cyklu Pracodawca to (nie) Tw\u00f3j wr\u00f3g!<\/strong><\/p>\n\n\n    <section id=\"gowork-forms-employers\" class=\"gowork-forms-box gowork-forms-box-employers\">\n        <h2 class=\"gowork-forms-title\">Newsletter dla pracodawc\u00f3w<\/h2>\n        <p class=\"gowork-forms-copy\">B\u0105d\u017a na bie\u017c\u0105co z tematami wa\u017cnymi dla pracodawc\u00f3w \u2013 zapisz si\u0119 do newslettera!<\/p>\n\n        \n        <form class=\"gowork-forms-form\" method=\"post\" action=\"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-admin\/admin-post.php\" data-gowork-form-type=\"employers\">\n            <input type=\"hidden\" name=\"action\" value=\"gowork_forms_submit\">\n            <input type=\"hidden\" name=\"form_type\" value=\"employers\">\n            <input type=\"hidden\" name=\"consent_text\" value=\"Wyra\u017cam zgod\u0119 na otrzymywanie informacji handlowych pochodz\u0105cych od GoWork.pl Serwis Pracy sp. z o.o. za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w komunikacji elektronicznej, w tym poczty elektronicznej, oraz na kontakt telefoniczny na podany przeze mnie numer telefonu w celu przedstawienia mi informacji handlowych.\">\n            <input type=\"hidden\" name=\"consent_signature\" value=\"8fe2c8df65f230848a00a2d9f0fc9faf\">\n            <input type=\"hidden\" name=\"gowork_forms_api_success\" value=\"0\">\n            <input type=\"hidden\" name=\"gowork_forms_api_error\" value=\"\">\n                            <input type=\"hidden\" name=\"gRecaptchaResponse\" value=\"\">\n                        <input type=\"hidden\" id=\"gowork_forms_nonce\" name=\"gowork_forms_nonce\" value=\"37657f91c6\" \/><input type=\"hidden\" name=\"_wp_http_referer\" value=\"\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17574\" \/>\n            <div class=\"gowork-forms-hp\" aria-hidden=\"true\">\n                <label for=\"gowork-forms-employers-website\">Strona www<\/label>\n                <input id=\"gowork-forms-employers-website\" type=\"text\" name=\"gowork_website\" value=\"\" tabindex=\"-1\" autocomplete=\"off\">\n            <\/div>\n\n                            <div class=\"gowork-forms-grid\">\n                    <div class=\"gowork-forms-field gowork-forms-field-solo\">\n                        <label for=\"gowork-forms-employers-email\">E-mail *<\/label>\n                        <input id=\"gowork-forms-employers-email\" type=\"email\" name=\"email\" required maxlength=\"190\" autocomplete=\"email\" pattern=\"[^\\s@]+@[^\\s@]+\\.[^\\s@]+\" title=\"Podaj poprawny adres e-mail, np. jan@przyklad.pl\">\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            \n            <label class=\"gowork-forms-consent\">\n                <input type=\"checkbox\" name=\"consent\" value=\"1\" required>\n                <span>Wyra\u017cam zgod\u0119 na otrzymywanie informacji handlowych pochodz\u0105cych od GoWork.pl Serwis Pracy sp. z o.o. za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w komunikacji elektronicznej, w tym poczty elektronicznej, oraz na kontakt telefoniczny na podany przeze mnie numer telefonu w celu przedstawienia mi informacji handlowych.<\/span>\n            <\/label>\n\n            <p class=\"gowork-forms-legal\">\n                Administratorem danych jest GoWork.pl Serwis Pracy sp. z o.o. Dane osobowe przetwarzane s\u0105 w celu wysy\u0142ki powiadomie\u0144 na temat wskazanej firmy (na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b) RODO &#8211; zgoda). Zgoda mo\u017ce by\u0107 w dowolnym momencie wycofana. Wycofanie zgody nie wp\u0142ywa na zgodno\u015b\u0107 z prawem przetwarzania, kt\u00f3rego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Wi\u0119cej informacji na temat przetwarzania danych znajduje si\u0119 w <a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/regulamin\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Regulaminie<\/a>.\n            <\/p>\n\n            <button class=\"gowork-forms-submit\" type=\"submit\">Zapisz si\u0119<\/button>\n        <\/form>\n    <\/section>\n    \n\n\n<p>Praca na czarno to nic innego jak praca bez umowy. Sytuacja ta jest nagminnie wykorzystywana przez pracodawc\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej to wizja wy\u017cszych zarobk\u00f3w ni\u017c w przypadku legalnego zatrudnienia ma przekona\u0107 przysz\u0142ego pracownika do rezygnacji z umowy. Rzekomo p\u0142yn\u0105ce z tego korzy\u015bci w rzeczywisto\u015bci mog\u0105 jednak przerodzi\u0107 si\u0119 w dotkliwe konsekwencje zar\u00f3wno dla zatrudniaj\u0105cego, jak i osoby wykonuj\u0105cej prac\u0119. <strong>Co grozi za niesporz\u0105dzenie pisemnej umowy cywilnoprawnej<\/strong>? Dlaczego nie warto brn\u0105\u0107 w nielegalne zatrudnienie?<\/p>\n<h2><strong>Sporz\u0105dzenie umowy \u2013 jedno z podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w pracodawcy<\/strong><\/h2>\n<p>Legalne zatrudnienie pracownika wymaga spe\u0142nienia odpowiednich norm z tym zwi\u0105zanych. Zgodnie z zapisami Kodeksu pracy, <strong>pracodawca, przyjmuj\u0105c do pracy now\u0105 osob\u0119, ma do spe\u0142nienia szereg r\u00f3\u017cnych obowi\u0105zk\u00f3w. Jednym z nich jest sporz\u0105dzenie umowy<\/strong>.<\/p>\n<p>Poza umow\u0105 zatrudniaj\u0105cy musi r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107 o wys\u0142aniu pracownika na wst\u0119pne <a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/39-ile-wazne-jest-skierowanie-na-badania-medycyny-pracy-kiedy-wykonac-takie-badania\/\" rel=\"noopener noreferrer\">badania medycyny pracy<\/a>. Dopiero gdy otrzyma on za\u015bwiadczenie o braku przeciwwskaza\u0144 do wykonywania pracy i zada\u0144 na konkretnym stanowisku, mo\u017ce w og\u00f3le j\u0105 podj\u0105\u0107.<\/p>\n<p>Poza podpisaniem umowy oraz zrealizowaniem odpowiednich bada\u0144 niezb\u0119dne jest r\u00f3wnie\u017c zg\u0142oszenie nowego pracownika do <a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/35-skladki-na-ubezpieczenie-spoleczne-co-trzeba-wiedziec\/\" rel=\"noopener noreferrer\">ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych<\/a> w ZUS. Tylko w taki spos\u00f3b zatrudniony uzyskuje prawo do ubezpieczenia zdrowotnego, zwi\u0119ksza zakres swojego sta\u017cu pracy, czy podstaw\u0119, od kt\u00f3rej naliczana b\u0119dzie przysz\u0142a emerytura.<\/p>\n<h2><strong>Pracodawca to (nie) Tw\u00f3j wr\u00f3g \u2013 GoWork pomaga, prawnik radzi! Praca na czarno: co to jest?<\/strong><\/h2>\n<p>Pan Pawe\u0142 swoj\u0105 histori\u0105 podzieli\u0142 si\u0119 na jednym z internetowych for\u00f3w. Zdesperowany m\u0142ody m\u0119\u017cczyzna boryka\u0142 si\u0119 z problemem odzyskania swojej wyp\u0142aty od nieuczciwego pracodawcy, kt\u00f3ry zatrudni\u0142 go na czarno. Czym jest praca na czarno? Mamy z ni\u0105 do czynienia w ka\u017cdym przypadku, w kt\u00f3rym wykonujemy prac\u0119 zarobkow\u0105 bez \u017cadnej formy umowy, gwarantuj\u0105cej nam terminow\u0105 wyp\u0142at\u0119 wynagrodzenia lub ubezpieczenie.<\/p>\n<p>17-letni w\u00f3wczas ch\u0142opak szuka\u0142 pracy na wakacje. Ch\u0119\u0107 dorobienia sobie paru groszy w trakcie wakacyjnej przerwy od nauki to cel ca\u0142kiem szczytny, jednak w tym przypadku m\u0142odzi ludzie zostali oszukani.<\/p>\n<p>Pan Pawe\u0142 rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 jako kuponista, polegaj\u0105c\u0105 na roznoszeniu ulotek i wrzucaniu ich do skrzynek, oraz wieszaniu na klamkach mieszka\u0144, zaproponowa\u0142 im w\u0142a\u015bciciel lokalnej pizzerii, nale\u017c\u0105cej do du\u017cej sieci. Niestety, wiele sieci franczyzowych proponuj\u0105c dogodne warunki otwarcia lokalu przez franczyzobiorc\u0119 i nie pilnuje p\u00f3\u017aniej przestrzegania w\u0142asnych zasad. Tak by\u0142o i w tym przypadku.<\/p>\n<p>Pan Pawe\u0142 maj\u0105c zaufanie do du\u017cej marki, zgodzi\u0142 si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 prac\u0119 bez podpisania umowy. Tak to si\u0119 zacz\u0119\u0142o.<\/p>\n<hr>\n<p>Mo\u017ce Ci\u0119 zainteresowa\u0107: <a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/20-zanizanie-wynagrodzenia-konsekwencje-prawne-gdzie-zglosic\/\" rel=\"noopener noreferrer\">Pracodawca p\u0142aci pod sto\u0142em \u2013 jakie s\u0105 konsekwencje prawne zani\u017cania wynagrodzenia?<\/a><\/p>\n<hr>\n<h2><strong>Konsekwencje pracy na czarno<\/strong><\/h2>\n<p>Jak nietrudno si\u0119 domy\u015bli\u0107, Pan Pawe\u0142 na swoje wielokrotne pro\u015bby o podpisanie umowy otrzymywa\u0142 odpowiedzi w najlepszym wypadku wymijaj\u0105ce. \u201cNa razie nie ma umowy\u201d. \u201cNie podpisujemy umowy na okres pr\u00f3bny\u201d. \u201cUmow\u0119 podpiszemy potem, na razie trzeba jak najszybciej zacz\u0105\u0107 prac\u0119\u201d. \u201cTo tylko formalno\u015bci, z pieni\u0119dzmi b\u0119dzie wszystko ok\u201d.<\/p>\n<p>Niestety takich przypadk\u00f3w jest na rynku pracy coraz cz\u0119\u015bciej \u2013 wym\u00f3wki w\u0142a\u015bcicieli firm, kt\u00f3rzy oferuj\u0105 prac\u0119 na czarno, nie s\u0105 nawet szczeg\u00f3lnie oryginalne. A przecie\u017c zatrudnianie pracownik\u00f3w to proces, kt\u00f3ry wymaga wielu formalno\u015bci. W sytuacji ich niespe\u0142nienia trzeba liczy\u0107 si\u0119 z powa\u017cnymi konsekwencjami.<\/p>\n<p>Panu Paw\u0142owi zale\u017ca\u0142o jednak na dodatkowym zarobku, dlatego licz\u0105c na wyp\u0142at\u0119 um\u00f3wionej, godzinowej stawki, wykonywa\u0142 swoj\u0105 prac\u0119 wed\u0142ug ustalonego grafiku. Jak podkre\u015bla, ka\u017cd\u0105 ewentualn\u0105 nieobecno\u015b\u0107 zg\u0142asza\u0142 odpowiednio wcze\u015bniej, a praca by\u0142a przez niego wykonywana sumiennie i w okre\u015blonych godzinach.<\/p>\n<p>\u201cWzi\u0105\u0142em t\u0119 robot\u0119, bo potrzebowa\u0142em najzwyczajniej na wakacje\u201d \u2013 pisa\u0142 ch\u0142opak, kt\u00f3remu obiecano wyp\u0142at\u0119 um\u00f3wionej kwoty na pocz\u0105tku kolejnego miesi\u0105ca. Jak dodaje, \u201cprze\u0142o\u017cony kaza\u0142 nam si\u0119 nie spieszy\u0107, lecz robi\u0107 dok\u0142adnie, a jak nas nie b\u0119dzie, to po prostu informowa\u0107 sms-em\u201d. Nastolatek nie zna\u0142 si\u0119 na obowi\u0105zuj\u0105cych przepisach prawa pracy zbyt dobrze, nie mia\u0142 te\u017c jeszcze okazji mie\u0107 styczno\u015bci z Urz\u0119dem Pracy.<\/p>\n<p>Dlatego tym wi\u0119ksze by\u0142o jego zdziwienie, kiedy <strong>pracodawca wyp\u0142aty wynagrodzenia zwyczajnie odm\u00f3wi\u0142<\/strong>. Jako przyczyn\u0119 poda\u0142 przy tym \u201cniestawianie si\u0119 do pracy zawsze, cho\u0107 by\u0142 grafik\u201d. Oszukany pracownik zacz\u0105\u0142 wi\u0119c szuka\u0107 pomocy w sieci, rozwa\u017caj\u0105c zg\u0142oszenie sprawy na policj\u0119.<\/p>\n<hr>\n<p>Sprawd\u017a te\u017c: <a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/20-pracodawca-nie-placi-skladek-zus-jakie-mu-groza-konsekwencje\/\" rel=\"noopener noreferrer\">Pracodawca nie p\u0142aci ZUS. Jakie mu gro\u017c\u0105 konsekwencje?<\/a><\/p>\n<hr>\n<h2><strong>Praca na czarno \u2013 konsekwencje dla pracownika i pracodawcy<\/strong><\/h2>\n<p>Czy to dobre rozwi\u0105zanie? Co nale\u017cy zrobi\u0107, kiedy pracujemy na czarno, a nie dostali\u015bmy wyp\u0142aty? <strong>Jak odzyska\u0107 swoje pieni\u0105dze i unikn\u0105\u0107 konsekwencji z powodu pracy na czarno<\/strong>?<\/p>\n<p>Jakie konsekwencje gro\u017c\u0105 nam i pracodawcy za prac\u0119 na czarno? Odpowiada nasza ekspertka prawna <a href=\"http:\/\/gowork.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">GoWork.pl<\/a>.<\/p>\n<h3><strong>Czym jest nielegalne zatrudnienie?<\/strong><\/h3>\n<p>Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy o nielegalnym zatrudnieniu lub nielegalnej innej pracy zarobkowej mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 wtedy, gdy:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>pracodawca zatrudnia pracownika bez potwierdzenia na pi\u015bmie w odpowiednim terminie rodzaju zawartej umowy oraz jej warunk\u00f3w;<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>pracodawca nie zg\u0142asza do ubezpieczenia spo\u0142ecznego osoby zatrudnionej lub wykonuj\u0105cej inn\u0105 prac\u0119 zarobkow\u0105;<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>bezrobotny podejmuje zatrudnienie, inn\u0105 prac\u0119 zarobkow\u0105 lub dzia\u0142alno\u015b\u0107 bez powiadomienia o tym w\u0142a\u015bciwego powiatowego urz\u0119du pracy.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>O nielegalnym wykonywaniu pracy przez cudzoziemca mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 wtedy, gdy nie jest on uprawniony do wykonywania pracy w \u015bwietle odpowiednich przepis\u00f3w lub nie posiada odpowiedniego zezwolenia na prac\u0119 i nie jest przy tym zwolniony z obowi\u0105zku posiadania tego\u017c zezwolenia na podstawie przepis\u00f3w szczeg\u00f3lnych, lub kt\u00f3rego podstawa pobytu nie uprawnia do wykonywania pracy.<\/p>\n<h2><strong>Praca bez umowy \u2013 jakie konsekwencje?<\/strong><\/h2>\n<p>Z powy\u017cszej regulacji wynikaj\u0105 zatem <strong>konsekwencje zar\u00f3wno dla pracodawcy, jak i dla pracownika<\/strong>.<br>Przede wszystkim, zgodnie z art. 281 Kodeksu pracy, kto, b\u0119d\u0105c pracodawc\u0105 lub dzia\u0142aj\u0105c w jego imieniu:<\/p>\n<p>1) nie zawiadamia w\u0142a\u015bciwego okr\u0119gowego inspektora pracy, w formie pisemnej lub elektronicznej, o zawarciu umowy o prac\u0119, o kt\u00f3rej mowa w art. 251 umowy o prac\u0119 na czas okre\u015blony \u00a7 4 pkt 4, wraz ze wskazaniem przyczyn zawarcia takiej umowy, w terminie 5 dni roboczych od dnia jej zawarcia;<\/p>\n<p>2) nie potwierdza na pi\u015bmie zawartej z pracownikiem umowy o prac\u0119 przed dopuszczeniem go do pracy, podlega karze grzywny od 1000 z\u0142 do 30 000 z\u0142.<\/p>\n<p>W \u015bwietle ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny pracodawca, wykonuj\u0105cy czynno\u015bci w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych, z\u0142o\u015bliwie lub uporczywie <strong>narusza prawa pracownika wynikaj\u0105ce ze stosunku pracy, lub ubezpieczenia spo\u0142ecznego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolno\u015bci albo pozbawienia wolno\u015bci do lat 2<\/strong> (art. 218 par 1a).<\/p>\n<p>Natomiast naruszaj\u0105c przepisy prawa o ubezpieczeniach spo\u0142ecznych, nie zg\u0142aszaj\u0105c, nawet za zgod\u0105 zainteresowanego, wymaganych danych albo zg\u0142aszaj\u0105c nieprawdziwe dane maj\u0105ce wp\u0142yw na prawo do \u015bwiadcze\u0144, albo ich wysoko\u015b\u0107, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolno\u015bci albo pozbawienia wolno\u015bci do lat 2 (art. 219).<\/p>\n<p>Pracodawca, kt\u00f3ry nie zg\u0142asza wymaganych danych lub zg\u0142asza nieprawdziwe dane maj\u0105ce wp\u0142yw na wymiar sk\u0142adek na Fundusz Pracy, lub udziela w tym zakresie nieprawdziwych wyja\u015bnie\u0144 albo odmawia ich udzielenia podlega karze grzywny (art. 122 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy).<\/p>\n<p>Je\u017celi pracodawca, b\u0119d\u0105cy p\u0142atnikiem sk\u0142adek, nie zg\u0142asza wymaganych ustaw\u0105 danych lub zg\u0142asza nieprawdziwe dane albo udziela w tych sprawach nieprawdziwych wyja\u015bnie\u0144, lub odmawia ich udzielenia, podlega karze grzywny do 5.000 z\u0142otych (art. 98 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 pa\u017adziernika 1998 r. o systemie ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych).<\/p>\n<p>Za niepodpisanie umowy z pracownikiem, pracodawcy mo\u017ce grozi\u0107 r\u00f3wnie\u017c mandat. Zgodnie bowiem z art. 96a \u00a7 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks post\u0119powania w sprawach o wykroczenia, w post\u0119powaniu mandatowym, w sprawach, w kt\u00f3rych oskar\u017cycielem publicznym jest w\u0142a\u015bciwy organ Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy, mo\u017cna na\u0142o\u017cy\u0107 grzywn\u0119 w wysoko\u015bci do 2.000 z\u0142.<\/p>\n<p>Z mniej formalnych konsekwencji dla zatrudniaj\u0105cego mo\u017cna wymieni\u0107 nieprzychylne <a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/35-korzysci-i-ryzyka-pisania-opinii-o-pracodawcach\/\" rel=\"noopener noreferrer\">opinie o pracodawcach<\/a> publikowane na serwisach internetowych. Stosuj\u0105c nieuczciwe praktyki, mo\u017cna wi\u0119c skutecznie odstraszy\u0107 dobrych pracownik\u00f3w, a nawet zniech\u0119ci\u0107 do wsp\u00f3\u0142pracy z firm\u0105 innych przedsi\u0119biorc\u00f3w.<\/p>\n<h3><strong>Kary finansowe dla pracodawcy<\/strong><\/h3>\n<p>Je\u015bli o zaistnia\u0142ej sytuacji dowie si\u0119 <a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/poradnik\/prawo-pracy\/pip-czyli-panstwowa-inspekcja-pracy\/\">Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy<\/a>, jest ona upowa\u017cniona do na\u0142o\u017cenia mandatu na pracodawc\u0119 w wysoko\u015bci 2000 z\u0142 za brak pisemnej umowy z pracownikiem (lub 5000 z\u0142 w przypadku ponownego z\u0142amania przepisu).<\/p>\n<p>W nast\u0119pnej kolejno\u015bci PIP powiadania tak\u017ce ZUS i Urz\u0105d Kontroli Skarbowej. Tutaj na pracodawc\u0119 czekaj\u0105 kolejne kary finansowe. Jest to 5000 z\u0142 za nieop\u0142acanie sk\u0142adek, kt\u00f3re pobiera Zak\u0142ad Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych oraz w przypadku przest\u0119pstwa skarbowego r\u00f3wnie\u017c 720 stawek dziennych (w ostateczno\u015bci ograniczenie lub pozbawienie wolno\u015bci do 3 lat).<\/p>\n<h3><strong>Co grozi pracownikowi?<\/strong><\/h3>\n<p>\u201eNatomiast zgodnie z art. 119 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, <strong>podj\u0119cie przez bezrobotnego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej bez pozostawienia informacji o tym fakcie w odpowiednim urz\u0119dzie pracy, podlega karze grzywny<\/strong>\u201d. \u2013 komentuje nasza ekspertka prawna.<\/p>\n<h2><strong>Praca bez umowy \u2013 dlaczego jest niekorzystna dla pracownika?<\/strong><\/h2>\n<p>Jak wskazano wy\u017cej, mimo pozornych korzy\u015bci, <strong>praca na czarno mo\u017ce doprowadzi\u0107 do wielu negatywnych konsekwencji prawnych. Dla pracownika to prawdziwa pu\u0142apka<\/strong>. Co mo\u017ce on straci\u0107, godz\u0105c si\u0119 na prac\u0119 bez umowy? Poza karami finansowymi jest to:<\/p>\n<p>1) ryzyko niewyp\u0142acenia przez pracodawc\u0119 wynagro\u00addzenia za prac\u0119;<\/p>\n<p>2) brak mo\u017cliwo\u015bci korzystania z darmowych \u015bwiadcze\u0144 medycznych w NFZ;<\/p>\n<p>3) brak mo\u017cliwo\u015bci pobierania \u015bwiadcze\u0144 z ZUS w przypadku choroby, macierzy\u0144stwa, czy wypadku w pracy;<\/p>\n<p>4) trudno\u015bci w dochodzeniu roszcze\u0144 wzgl\u0119dem pracodawcy;<\/p>\n<p>5) brak stabilno\u015bci zatrudnienia;<\/p>\n<p>6) problemy z otrzymaniem kredytu bankowego lub po\u017cyczki;<\/p>\n<p>7) brak \u015bwiadcze\u0144 zwi\u0119kszaj\u0105cych przysz\u0142\u0105 emerytur\u0119;<\/p>\n<p>8) rozw\u00f3j funkcjonowania \u201eszarej strefy gospodarki\u201d i akceptowanie nielegalnych praktyk pracodawc\u00f3w.<\/p>\n<hr>\n<p>Przeczytaj te\u017c artyku\u0142y:<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/2-jak-zalozyc-bloga-i-zarabiac-na-tym\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Jak za\u0142o\u017cy\u0107 bloga i zarabia\u0107 na tym?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/poradnik\/4\/zarobki\/ile-zarabia-sie-w-mcdonalds-czy-warto-tam-pracowac\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Ile zarabia si\u0119 w McDonald\u2019s? Czy warto tam pracowa\u0107?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/poradnik\/25\/kariera\/influencer-kim-jest-ile-zarabia-czy-warto-inwestowac-w-influencer-marketing\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Influencer \u2013 Kim jest? Ile zarabia? Czy warto inwestowa\u0107 w influencer marketing?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<hr>\n<div style=\"width: 1290px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/images.surferseo.art\/16d8e18b-5c46-4869-be05-ee793e1cf7ba.jpeg\" alt=\"Praca bez umowy - gdzie zg\u0142osi\u0107\" width=\"1280\" height=\"770\"><p class=\"wp-caption-text\">\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: https:\/\/pl.123rf.com\/photo_20208471_poj%C4%99cie-przekupstwo.html<\/p><\/div>\n<h2><strong>Praca bez umowy a wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015b\u0107<\/strong><\/h2>\n<p>Czy je\u015bli pracodawca zmusi\u0142 nas do pracy bez umowy, nadal jeste\u015bmy wsp\u00f3\u0142odpowiedzialni? Zdaniem naszej ekspertki:<\/p>\n<p>\u201eZgodnie z art. 18 \u00a7 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, za sprawstwo odpowiada m.in. ten, kto wykonuje czyn zabroniony sam albo wsp\u00f3lnie i w porozumieniu z inn\u0105 osob\u0105. Porozumienie mo\u017ce by\u0107 dorozumiane \u2013 je\u017celi zatem pracownik akceptuje taki stan rzeczy (tzn. brak umowy, nieop\u0142acanie sk\u0142adek na ubezpieczenie spo\u0142eczne), mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce na taki stan rzeczy si\u0119 zgadza.<\/p>\n<p>Trzeba jednak\u017ce zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w \u015bwietle wspomnianej ustawy Kodeks pracy, obowi\u0105zek zawarcia umowy z pracownikiem na pi\u015bmie (konkretnie: pracodawca przed dopuszczeniem pracownika do pracy potwierdza pracownikowi na pi\u015bmie ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunk\u00f3w \u2013 art. 29 \u00a7 2) le\u017cy po stronie pracodawcy.<\/p>\n<p>R\u00f3wnie\u017c to pracodawca ma obowi\u0105zek zg\u0142oszenia pracownika do ubezpieczenia spo\u0142ecznego, a tak\u017ce jest p\u0142atnikiem podatku w \u015bwietle ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Za wszelkie zaniedbania w powy\u017cszym zakresie odpowiedzialno\u015b\u0107 ponosi wy\u0142\u0105cznie pracodawca\u201d \u2013 t\u0142umaczy. Niezg\u0142oszenie osoby zatrudnionej do ZUS-u b\u0119dzie zatem powa\u017cnym wykroczeniem w\u0142a\u015bciciela firmy.<\/p>\n<p>Pracownik m\u00f3g\u0142by zatem zosta\u0107 poci\u0105gni\u0119ty do odpowiedzialno\u015bci w sytuacji, gdyby celowo podj\u0105\u0142 prac\u0119 na czarno, aby w ten spos\u00f3b, dzia\u0142aj\u0105c wsp\u00f3lnie i w porozumieniu z pracodawc\u0105, dzia\u0142a\u0107 tym samym na szkod\u0119 Skarbu Pa\u0144stwa poprzez \u015bwiadome i celowe uchylanie si\u0119 od opodatkowania.<\/p>\n<p>Je\u015bli pracodawca zmusi\u0142 pracownika do takiej formy zatrudnienia, stosuj\u0105c np. gro\u017ab\u0119, to s\u0105d m\u00f3g\u0142by zastosowa\u0107 w stosunku do pracownika nadzwyczajne z\u0142agodzenie kary.<\/p>\n<p>Zgodnie bowiem z art. 31 \u00a7 2 Kodeksu karnego, je\u017celi w czasie pope\u0142nienia przest\u0119pstwa zdolno\u015b\u0107 rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania post\u0119powaniem by\u0142a w znacznym stopniu ograniczona, s\u0105d mo\u017ce zastosowa\u0107 nadzwyczajne z\u0142agodzenie kary.<\/p>\n<h2><strong>Praca na czarno \u2013 jak udowodni\u0107 prac\u0119 bez umowy?<\/strong><\/h2>\n<p>Jak udowodni\u0107, \u017ce wykonywa\u0142o si\u0119 prac\u0119 na czarno? Nasza ekspertka radzi:<\/p>\n<p>\u201ePracownik ma prawo zg\u0142osi\u0107 spraw\u0119 do Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy, kt\u00f3ra w nast\u0119pnej kolejno\u015bci powinna przeprowadzi\u0107 kontrol\u0119 w miejscu pracy.<\/p>\n<p>To w\u0142a\u015bnie Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy ma obowi\u0105zek ustalenia stanu faktycznego w zakresie przestrzegania prawa pracy, w szczeg\u00f3lno\u015bci przepis\u00f3w i zasad bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy, a tak\u017ce przepis\u00f3w dotycz\u0105cych legalno\u015bci zatrudnienia oraz udokumentowanie dokonanych ustale\u0144.<\/p>\n<p>Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy, a dok\u0142adnie Inspektor Pracy ma prawo wnie\u015b\u0107 pow\u00f3dztwo do s\u0105du pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy, r\u00f3wnie\u017c w imieniu pracownika, za jego zgod\u0105 (art. 10 pkt 11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy).<\/p>\n<p>Pracownik te\u017c mo\u017ce wnie\u015b\u0107 pow\u00f3dztwo o ustalenie stosunku pracy niezale\u017cnie. W tym przypadku jednak b\u0119dzie na nim ci\u0105\u017cy\u0142 obowi\u0105zek wykazania, \u017ce stosunek pracy istnia\u0142, jak r\u00f3wnie\u017c czasu jego trwania. W tym celu mo\u017ce skorzysta\u0107 ze wszystkich prawnie dopuszczalnych \u015brodk\u00f3w dowodowych.<\/p>\n<p>Dla przyk\u0142adu <strong>mog\u0105 to by\u0107 zeznania \u015bwiadk\u00f3w, dokumenty \u015bwiadcz\u0105ce na przyk\u0142ad o obecno\u015bci pracownika w zak\u0142adzie pracy czy maile z biura<\/strong>. R\u00f3wnie\u017c pomocne mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 ustalenia inspekcji pracy dokonane w czasie kontroli\u201d \u2013 t\u0142umaczy.<\/p>\n<h3>Praca na czarno &#8211; jak j\u0105 zg\u0142osi\u0107?<\/h3>\n<p>Zg\u0142oszenie pracy na czarno jest mo\u017cliwe bez ujawniania to\u017csamo\u015bci dzi\u0119ki ochronie sygnalist\u00f3w. Zgodnie z przepisami, osoby zg\u0142aszaj\u0105ce naruszenia, takie jak <a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/39-mobbing-na-polskim-rynku-pracy-najwazniejsze-naduzycia-z-ostatnich-lat\/\">mobbing<\/a> czy zwolnienie w wyniku zg\u0142oszenia, s\u0105 chronione prawnie, a pracodawcy gro\u017c\u0105 kary, w tym wi\u0119zienia. Zg\u0142oszenie do Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy (PIP) mo\u017cna wykona\u0107 na r\u00f3\u017cne sposoby: tradycyjn\u0105 poczt\u0105, infolini\u0105, e-mailem, telefonicznie, a nawet za pomoc\u0105 aplikacji mobilnej. Rozwi\u0105zania te gwarantuj\u0105 pe\u0142n\u0105 anonimowo\u015b\u0107, co zwi\u0119ksza bezpiecze\u0144stwo <a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/poradnik\/17\/prawo-pracy\/sygnalista-w-firmie-kto-to-co-robi\/\">sygnalisty<\/a>.<\/p>\n<h2><strong>Praca na czarno \u2013 co zrobi\u0107, gdy pracodawca nie p\u0142aci?<\/strong><\/h2>\n<p>Co w sytuacji, w kt\u00f3rej wykonujemy prac\u0119 bez umowy i nie otrzymali\u015bmy wynagrodzenia? Wed\u0142ug naszej ekspertki:<\/p>\n<p>\u201eCo istotne, <a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/35-umowa-o-prace-jakie-zmiany-w-kodeksie-pracy-w-2023-roku\/\" rel=\"noopener noreferrer\">umowa o prac\u0119<\/a> mo\u017ce by\u0107 zawarta r\u00f3wnie\u017c w formie ustnej. Pracodawca ma jedynie obowi\u0105zek potwierdzenia ustalonych warunk\u00f3w na pi\u015bmie. <strong>Za przepracowany okres naturalnie pracownikowi nale\u017cy si\u0119 wynagrodzenie<\/strong>\u201e.<\/p>\n<h3><strong>Jak odzyska\u0107 zarobione pieni\u0105dze bez umowy?<\/strong><\/h3>\n<p>Zgodnie z art. 476 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, d\u0142u\u017cnik dopuszcza si\u0119 zw\u0142oki, gdy nie spe\u0142nia \u015bwiadczenia w terminie, a je\u017celi termin nie jest oznaczony, gdy nie spe\u0142nia \u015bwiadczenia niezw\u0142ocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy op\u00f3\u017anienie w spe\u0142nieniu \u015bwiadczenia jest nast\u0119pstwem okoliczno\u015bci, za kt\u00f3re d\u0142u\u017cnik odpowiedzialno\u015bci nie ponosi.<\/p>\n<p><strong>Pracownik mo\u017ce w sytuacji niewywi\u0105zania si\u0119 przez pracodawc\u0119 z obowi\u0105zku wyp\u0142aty wynagrodzenia, mo\u017ce wys\u0142a\u0107 do pracodawcy pismo<\/strong> (koniecznie z potwierdzeniem nadania i najlepiej za potwierdzeniem odbioru przez pracodawc\u0119), w kt\u00f3rym wystosuje pro\u015bb\u0119 o uregulowanie wynagrodzenia w zwi\u0105zku ze \u015bwiadczona przez pracownika prac\u0105 w okre\u015blonym okresie i na okre\u015blonym stanowisku.<\/p>\n<p>W wezwaniu nale\u017cy wyznaczy\u0107 pracodawcy termin p\u0142atno\u015bci oraz poinformowa\u0107, \u017ce w przypadku niedokonania zap\u0142aty pracownik b\u0119dzie zmuszony powiadomi\u0107 Pa\u0144stwow\u0105 Inspekcj\u0119 Pracy lub wyst\u0105pi\u0107 na drog\u0119 s\u0105dow\u0105. Pismo najlepiej jest zatytu\u0142owa\u0107 np. \u201eprzeds\u0105dowe wezwanie do zap\u0142aty\u201d czy \u201eostateczne przeds\u0105dowe wezwanie do zap\u0142aty\u201d.<\/p>\n<p>Aby wezwanie mia\u0142o bardziej formalny charakter, najlepiej wskaza\u0107 w nim podstaw\u0119 prawn\u0105 \u2013 art. 476 Kodeksu cywilnego. Po up\u0142ywie okre\u015blonego w wezwaniu terminu mo\u017cliwe jest z\u0142o\u017cenie pozwu cywilnego\u201d \u2013 w\u0142a\u015bnie tak powinni\u015bcie zrobi\u0107!<\/p>\n<p>Nie dajcie si\u0119 wykorzystywa\u0107 i w przysz\u0142o\u015bci nigdy nie zgadzajcie si\u0119 na prac\u0119 na czarno<strong>. <\/strong>Zwyczajnie nie warto \u2013 to strata czasu i pieni\u0119dzy. Warto szuka\u0107 innych rozwi\u0105za\u0144. Pracownik wi\u0119cej traci, ni\u017c zyskuje, pozwalaj\u0105c na nielegalne zatrudnienie.<\/p>\n<h2 data-pm-slice=\"1 1 []\">Wyroby r\u0119kodzielnicze a ich znaczenie w codziennym \u017cyciu wsp\u00f3\u0142czesnych odbiorc\u00f3w<\/h2>\n<p>Cho\u0107 wiele tradycyjnych profesji uznaje si\u0119 dzi\u015b za gin\u0105ce, wyroby r\u0119kodzielnicze ponownie zyskuj\u0105 na popularno\u015bci, zw\u0142aszcza w realiach masowej produkcji i globalnych \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw. To, co jeszcze niedawno uchodzi\u0142o za niszowe, coraz cz\u0119\u015bciej staje si\u0119 elementem docenianym w codziennym \u017cyciu \u2014 nie tylko ze wzgl\u0119du na jako\u015b\u0107 i estetyk\u0119, lecz tak\u017ce na unikalno\u015b\u0107 oraz autentyczny charakter. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni rzemie\u015blnicy udowadniaj\u0105, \u017ce tradycyjne metody wytwarzania mog\u0105 z powodzeniem funkcjonowa\u0107 obok nowoczesnych technologii, a ich produkty \u2014 cho\u0107 czasem dro\u017csze ni\u017c wytwarzane seryjnie \u2014 w wielu przypadkach s\u0105 zdecydowanie warte swojej ceny i wcale nie s\u0105 znacznie ta\u0144sze od tych fabrycznych, gdy uwzgl\u0119dnimy jako\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w oraz pracoch\u0142onno\u015b\u0107 wykonania.<\/p>\n<p>Co wi\u0119cej, rosn\u0105ce zainteresowanie ide\u0105 \u015bwiadomych zakup\u00f3w i stylem \u201eslow life\u201d sprawia, \u017ce rzemios\u0142o zanika wolniej ni\u017c przewidywano. W r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach ca\u0142ego kraju odradzaj\u0105 si\u0119 niewielkie pracownie, kt\u00f3re przez dekady walczy\u0142y o przetrwanie. Jest to nie tylko powr\u00f3t do dawnych tradycji, lecz tak\u017ce realna szansa na rozw\u00f3j lokalnych firm i powstawanie nowych miejsc pracy. Ruch ten tworzy nisz\u0119 na wsp\u00f3\u0142czesnym rynku pracy, oferuj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci osobom, kt\u00f3re chc\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 pasj\u0119, kreatywno\u015b\u0107 i dziedzictwo kulturowe z nowoczesnym podej\u015bciem do sprzeda\u017cy i promocji.<\/p>\n<hr>\n<h2>Tradycja a przemiany \u2013 jak rewolucja przemys\u0142owa zmieni\u0142a zawody, kt\u00f3re kiedy\u015b odgrywa\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119<\/h2>\n<p>Wiele zawod\u00f3w rzemie\u015blniczych trudno dzi\u015b w\u0142a\u015bciwie oceni\u0107 bez zrozumienia, jak mocno wp\u0142yn\u0119\u0142a na nie rewolucja przemys\u0142owa. Rozw\u00f3j maszyn, ta\u015bm produkcyjnych i wielkoskalowych fabryk sprawi\u0142, \u017ce niemal ka\u017cdy zaw\u00f3d zwi\u0105zany z precyzyjn\u0105, r\u0119czn\u0105 prac\u0105 musia\u0142 zmierzy\u0107 si\u0119 z ogromnymi zmianami. Profesje, kt\u00f3re kiedy\u015b odgrywa\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119 w lokalnych spo\u0142eczno\u015bciach, zacz\u0119\u0142y stopniowo traci\u0107 znaczenie, ust\u0119puj\u0105c miejsca szybszym i ta\u0144szym procesom technologicznym. <strong>Doskona\u0142ym przyk\u0142adem s\u0105 dawni bednarze czy rzemie\u015blnicy odpowiedzialni za kontrol\u0119 i proces le\u017cakowania wina, kt\u00f3rych do\u015bwiadczenie decydowa\u0142o o jako\u015bci trunku.<\/strong> Dzi\u015b wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych czynno\u015bci wykonuj\u0105 zautomatyzowane systemy, dzi\u0119ki czemu skraca si\u0119 czas produkcji i obni\u017ca jej koszt, ale r\u00f3wnocze\u015bnie wypierane s\u0105 umiej\u0119tno\u015bci wymagaj\u0105ce lat praktyki i specjalistycznej wiedzy.<\/p>\n<p>W efekcie cz\u0119\u015b\u0107 dawnych profesji zanika, a pozosta\u0142e pr\u00f3buj\u0105 dostosowa\u0107 si\u0119 do wsp\u00f3\u0142czesnych reali\u00f3w, cz\u0119sto szukaj\u0105c nowego miejsca w nowoczesnym dziale rzemios\u0142a, skierowanym g\u0142\u00f3wnie do odbiorc\u00f3w premium. <strong>Globalizacja i rozw\u00f3j internetu paradoksalnie otworzy\u0142y przed rzemie\u015blnikami nowe mo\u017cliwo\u015bci \u2014 dzi\u015b tw\u00f3rca mo\u017ce oferowa\u0107 swoje produkty klientom z ca\u0142ego kraju, a nie tylko lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/strong> Dzi\u0119ki temu tradycyjne umiej\u0119tno\u015bci zyskuj\u0105 szans\u0119 na przetrwanie, a nawet na ponowne odkrycie przez kolejne pokolenia.<\/p>\n<h2 data-pm-slice=\"1 1 []\">Wysoko\u015bci minimalnego wynagrodzenia a praca na czarno: dlaczego \u201ewy\u017csza stawka\u201d bywa z\u0142udzeniem<\/h2>\n<p>Osoby podejmuj\u0105ce prac\u0119 bez umowy cz\u0119sto s\u0142ysz\u0105 argument, \u017ce \u201ena czarno\u201d dostan\u0105 wi\u0119cej ni\u017c przy legalnym zatrudnieniu. W praktyce bywa jednak odwrotnie, poniewa\u017c brak formalizacji oznacza brak realnych gwarancji, a nawet ryzyko, \u017ce pracodawca wykorzysta niepewno\u015b\u0107 pracownika. Problem zaczyna si\u0119 ju\u017c na poziomie wysoko\u015bci minimalnego wynagrodzenia. Przy legalnej umowie pracodawca nie mo\u017ce wyp\u0142aci\u0107 mniej, ni\u017c wynika z obowi\u0105zuj\u0105cych stawek, a pracownik ma jasny punkt odniesienia i mo\u017ce por\u00f3wna\u0107 ofert\u0119 z rynkiem. Przy pracy na czarno takiej ochrony nie ma.<\/p>\n<p>W konsekwencji pracodawca mo\u017ce \u201eobiecuj\u0105co\u201d poda\u0107 stawk\u0119 godzinow\u0105, ale p\u00f3\u017aniej zmieni\u0107 zasady rozlicze\u0144, zakwestionowa\u0107 liczb\u0119 przepracowanych godzin albo wprost odm\u00f3wi\u0107 wyp\u0142aty.<strong> Co wi\u0119cej, osoby pracuj\u0105ce bez umowy cz\u0119sto nie maj\u0105 \u017cadnego dokumentu potwierdzaj\u0105cego ustalone warunki, wi\u0119c trudniej im wykaza\u0107, jaka kwota by\u0142a nale\u017cna i jak mia\u0142a by\u0107 liczona.<\/strong> To sprawia, \u017ce nawet je\u015bli na pocz\u0105tku oferta wygl\u0105da atrakcyjnie, realny bilans mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 niekorzystny.<\/p>\n<p>Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce minimalna pensja pe\u0142ni funkcj\u0119 bezpiecze\u0144stwa finansowego. Gdy pracujesz legalnie, \u0142atwiej zaplanowa\u0107 bud\u017cet, zaci\u0105gn\u0105\u0107 kredyt czy wykaza\u0107 doch\u00f3d przy wynajmie mieszkania. Praca na czarno odbiera te mo\u017cliwo\u015bci, a rzekoma \u201epremia\u201d za brak umowy cz\u0119sto ko\u0144czy si\u0119 strat\u0105 czasu, nerw\u00f3w i pieni\u0119dzy.<\/p>\n<hr>\n<h2>Brak obowi\u0105zkowego ubezpieczenia spo\u0142ecznego i odpowiedniego naliczania sk\u0142adek: realne ryzyko, a nie teoria<\/h2>\n<p>Jednym z najwi\u0119kszych koszt\u00f3w pracy na czarno jest brak obowi\u0105zkowego ubezpieczenia spo\u0142ecznego. Dla wielu os\u00f3b brzmi to abstrakcyjnie, dop\u00f3ki nie wydarzy si\u0119 co\u015b nieprzewidzianego. Wypadek w pracy, nag\u0142a choroba, konieczno\u015b\u0107 rehabilitacji albo zwolnienie lekarskie potrafi\u0105 w kilka dni pokaza\u0107, jak powa\u017cne s\u0105 skutki braku formalnego zatrudnienia. Bez umowy pracownik zostaje bez narz\u0119dzi, kt\u00f3re w normalnej sytuacji daje system, czyli \u015bwiadcze\u0144 chorobowych, wypadkowych i zabezpieczenia zdrowotnego.<\/p>\n<p>Druga kwestia to odpowiedniego naliczania sk\u0142adek. Przy legalnym zatrudnieniu sk\u0142adki s\u0105 rozliczane w spos\u00f3b przewidywalny, a pracownik buduje swoj\u0105 histori\u0119 ubezpieczeniow\u0105 i <a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/poradnik\/4\/prawo-pracy\/jak-obliczyc-staz-pracy-i-jakie-okresy-sa-zaliczane\/\">sta\u017c<\/a>. Przy pracy na czarno tego nie ma, wi\u0119c z perspektywy systemu wygl\u0105da to tak, jakby dana osoba w og\u00f3le nie pracowa\u0142a. To uderza nie tylko w \u201etu i teraz\u201d, ale te\u017c w przysz\u0142o\u015b\u0107, bo wp\u0142ywa na wysoko\u015b\u0107 emerytury, a czasem nawet na mo\u017cliwo\u015b\u0107 skorzystania z okre\u015blonych \u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n<p>W praktyce praca bez umowy przerzuca ca\u0142e ryzyko na pracownika. Pracodawca oszcz\u0119dza na sk\u0142adkach, ale pracownik p\u0142aci za to brakiem ochrony. Dlatego praca na czarno jest szczeg\u00f3lnie niebezpieczna w zawodach, w kt\u00f3rych ryzyko uraz\u00f3w jest wy\u017csze, ale r\u00f3wnie\u017c w pozornie \u201elekkich\u201d zaj\u0119ciach, gdzie wypadek mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie \u0142atwo.<\/p>\n<hr>\n<h2>Koszty uzyskania przychodu, niezg\u0142oszenie wymaganych danych i mo\u017cliwo\u015bci dochodzenia swoich praw: jak to si\u0119 \u0142\u0105czy w praktyce<\/h2>\n<p>Praca bez umowy to nie tylko kwestia wyp\u0142aty \u201edo r\u0119ki\u201d, ale te\u017c konsekwencje podatkowe i formalne, kt\u00f3re cz\u0119sto wychodz\u0105 na jaw dopiero p\u00f3\u017aniej. W legalnym zatrudnieniu system rozlicze\u0144 jest uporz\u0105dkowany. Pracownik ma dokumenty potwierdzaj\u0105ce dochody, a w wielu przypadkach uwzgl\u0119dnia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c koszty uzyskania przychodu, co wp\u0142ywa na spos\u00f3b naliczania zaliczek i finalne rozliczenie roczne. Przy pracy na czarno nie ma ani przejrzysto\u015bci, ani bezpiecze\u0144stwa, bo brakuje podstawy do formalnego rozliczenia dochodu w spos\u00f3b typowy dla zatrudnienia.<\/p>\n<p>Z punktu widzenia instytucji kluczowy problem stanowi niezg\u0142oszenie wymaganych danych.<strong> Je\u015bli pracodawca nie zg\u0142asza pracownika do ZUS ani nie prowadzi w\u0142a\u015bciwej dokumentacji, powstaje sytuacja, w kt\u00f3rej pracownik formalnie nie istnieje w systemie jako osoba zatrudniona.<\/strong> To utrudnia odzyskanie wynagrodzenia, ale te\u017c wyd\u0142u\u017ca i komplikuje ka\u017cd\u0105 pr\u00f3b\u0119 uregulowania sprawy.<\/p>\n<p>Mimo to pracownik nie jest ca\u0142kowicie bezradny. Wci\u0105\u017c istniej\u0105 mo\u017cliwo\u015bci dochodzenia swoich praw poprzez PIP oraz s\u0105d, ale skuteczno\u015b\u0107 ro\u015bnie wtedy, gdy pracownik zbiera dowody: wiadomo\u015bci, grafiki, nagrania rozm\u00f3w, zdj\u0119cia z miejsca pracy, potwierdzenia przelew\u00f3w lub zeznania \u015bwiadk\u00f3w. Im wi\u0119cej konkret\u00f3w, tym trudniej pracodawcy udawa\u0107, \u017ce \u201enikt tu nie pracowa\u0142\u201d. Dlatego w sytuacji konfliktu najwa\u017cniejsze jest szybkie zabezpieczenie materia\u0142u dowodowego i dzia\u0142anie formalne, zanim pracodawca zacznie usuwa\u0107 \u015blady wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n<h2>Podsumowanie<\/h2>\n<h3 data-pm-slice=\"1 1 []\"><strong>Konsekwencje dla pracodawcy zatrudniaj\u0105cego na czarno<\/strong><\/h3>\n<p>Zatrudnianie pracownik\u00f3w bez umowy jest powa\u017cnym naruszeniem prawa, kt\u00f3re mo\u017ce skutkowa\u0107 surowymi konsekwencjami dla pracodawcy. <a href=\"https:\/\/www.gowork.pl\/poradnik\/prawo-pracy\/pip-czyli-panstwowa-inspekcja-pracy\/\">Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy<\/a> (PIP) oraz Zak\u0142ad Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych (ZUS) mog\u0105 przeprowadzi\u0107 kontrol\u0119 w firmie, nak\u0142adaj\u0105c na pracodawc\u0119 wysokie kary finansowe za brak zg\u0142oszenia pracownika do ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych. Ponadto przedsi\u0119biorca mo\u017ce zosta\u0107 zobowi\u0105zany do wyp\u0142acenia zaleg\u0142ych wynagrodze\u0144 oraz uregulowania sk\u0142adek ZUS wraz z odsetkami. W skrajnych przypadkach, zw\u0142aszcza je\u015bli proceder dotyczy wielu os\u00f3b, sprawa mo\u017ce trafi\u0107 do s\u0105du, co grozi nawet odpowiedzialno\u015bci\u0105 karn\u0105.<\/p>\n<h3><strong>Jak dochodzi\u0107 swoich praw, je\u015bli pracodawca nie wyp\u0142aci wynagrodzenia?<\/strong><\/h3>\n<p>Je\u015bli pracownik wykonuj\u0105cy prac\u0119 na czarno nie otrzyma\u0142 wynagrodzenia, mo\u017ce dochodzi\u0107 swoich praw, cho\u0107 proces ten bywa trudniejszy ni\u017c w przypadku legalnego zatrudnienia. <strong>Kluczowe jest zgromadzenie dowod\u00f3w potwierdzaj\u0105cych wykonywanie pracy \u2013 mog\u0105 to by\u0107 wiadomo\u015bci e-mail, nagrania rozm\u00f3w, zeznania \u015bwiadk\u00f3w czy wydruki przelew\u00f3w bankowych (np. je\u015bli pracodawca p\u0142aci\u0142 cz\u0119\u015bciowo w spos\u00f3b elektroniczny).<\/strong> Nast\u0119pnie warto zg\u0142osi\u0107 spraw\u0119 do Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy, kt\u00f3ra mo\u017ce na\u0142o\u017cy\u0107 kar\u0119 na pracodawc\u0119 i pom\u00f3c w dochodzeniu nale\u017cnych pieni\u0119dzy. Je\u015bli interwencja PIP nie przyniesie skutku, pozostaje droga s\u0105dowa \u2013 w takim przypadku warto skonsultowa\u0107 si\u0119 z prawnikiem lub skorzysta\u0107 z pomocy organizacji wspieraj\u0105cych pracownik\u00f3w, takich jak zwi\u0105zki zawodowe czy fundacje zajmuj\u0105ce si\u0119 ochron\u0105 praw pracowniczych.<\/p>\n<p><em>\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: https:\/\/pl.123rf.com\/photo_54484526_pracownicy-buduj%C4%85-%C5%9Bcie%C5%BCk%C4%99-na-placu-budowy-rozmazuj%C4%85c-t%C5%82o-z-drewnianym-blatem-w-celu-wystawienia-lub.html<\/em><\/p>\n<!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on the_content --><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on the_content -->","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Praca bez umowy, czyli praca na czarno i brak pensji &#8211; jakie s\u0105 konsekwencje? Gdzie zg\u0142osi\u0107? Co grozi pracodawcy i pracownikowi za prac\u0119 na czarno?<!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on get_the_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on get_the_excerpt --><\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":58272,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[3841,3840,3361],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17574"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17574"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68710,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17574\/revisions\/68710"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/58272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}